लुसिफरने देवाविरुद्ध बंड का केला?

टीप: या लेखातील बायबलची वचने इंग्रजी बायबल भाषांतरांवरून मराठीत अनुवादित केली आहेत. त्यामुळे तुमच्या मराठी बायबलमधील शब्दरचना थोडी वेगळी असू शकते, पण अर्थ तोच आहे. कोणते वचन कोणत्या इंग्रजी भाषांतरातून घेतले आहे, हे लेखाच्या शेवटी दिले आहे.

बायबल आपल्याला याबद्दलची प्रत्येक लहान-सहान गोष्ट सांगत नाही. सुरुवातीपासून शेवटपर्यंत पूर्ण गोष्ट सांगणारा असा कोणताही एकच उतारा नाही.

पण लुसिफरचा अहंकार आणि देवाची योजना समजण्यासाठी ते आपल्याला पुरेशी माहिती नक्की देते.

“लुसिफर” कोण आहे?

हे नाव यशया १४:१२ मधून आले आहे:

“हे पहाटेच्या ताऱ्या, पहाटेच्या पुत्रा, तू स्वर्गातून कसा पडला आहेस!”

जेव्हा बायबलचे लॅटिन भाषेत भाषांतर झाले, तेव्हा “पहाटेचा तारा” यासाठी ‘लुसिफर’ (lucifer) हा शब्द वापरला गेला, ज्याचा अर्थ “प्रकाश वाहून नेणारा” असा होतो. तिथूनच हे नाव आले आहे.

पण इथला संदर्भ पाहता, यशया बाबेलच्या राजाला उद्देशून बोलत आहे (यशया १४:४). यहेज्केलमध्येही सोरच्या राजाला उद्देशून असाच एक उतारा आहे.

मग यापैकी कोणाचाही संबंध सैतानाशी का जोडला जातो? यहेज्केल या राजाचे वर्णन कसे करतो ते पहा.

यहेज्केल २८:१२-१४:

“मानवपुत्रा, सोरच्या राजाविषयी विलापगीत गाऊन त्याला सांग, प्रभू परमेश्वर असे म्हणतो: तू पूर्णतेचा शिक्का आहेस, तू ज्ञानाने परिपूर्ण व सौंदर्याने खचित आहेस. तू एदेन नावाच्या देवाच्या बागेत होतास; प्रत्येक मौल्यवान खडा तुझे आवरण होता, म्हणजे माणिक, गोमेद, हिरा, पाचू, वैदूर्य, याश्पे, नीलमणी, पुष्कराज व लाल, आणि सोने यांचे तुझे आवरण होते; तुझ्या डफांचे व वाद्यांचे काम तुझ्यामध्ये घडवलेले होते; ज्या दिवशी तू निर्माण झालास त्या दिवशी ते तयार करण्यात आले होते. मी तुला एक अभिषिक्त व आच्छादन करणारा करुब असे नेमले; तू देवाच्या पवित्र पर्वतावर होतास; तू अग्निमय पाषाणांच्या मध्यभागी चालत होतास.”

पृथ्वीवरचा कोणताही राजा कधीही एदेन बागेत नव्हता किंवा त्याला करुब म्हणून अभिषेक केलेला नव्हता. हे शब्द कोणत्याही मानवी राजाच्या पलीकडचे आहेत. म्हणूनच ख्रिस्ती लोकांनी या उताऱ्यांमधून नेहमीच राजासनाच्या मागे काम करणाऱ्या खऱ्या शक्तीचे दर्शन घेतले आहे.

नव्या करारात ‘लुसिफर’ हे नाव कुठेही वापरलेले नाही. तिथे त्याला सैतान आणि दियाबल म्हटले आहे. “सैतान” हा एक इब्री शब्द आहे ज्याचा अर्थ “शत्रू” असा होतो, आणि जुन्या करारात (ईयोब १:६) तसेच नव्या करारातही त्याच्यासाठी हाच शब्द वापरला आहे. परंपरेने त्याला जे नाव दिले, त्याचा अर्थ प्रकाश वाहून नेणारा असा होतो. पण पवित्र शास्त्राने त्याला जे नाव दिले, त्याचा अर्थ शत्रू असा होतो.

अहंकाराची सुरुवात

यशया १४:१३-१४ आपल्याला त्याच्या हृदयात काय होते ते ऐकवते:

“मी स्वर्गात जाईन; मी देवाच्या ताऱ्यांच्या वर माझे राजासन स्थापीन… मी स्वतःला सर्वोच्च देवासारखे करीन.”

या दोन वचनांमध्ये तो पाच वेळा “मी… करीन” असे म्हणतो.

त्याला सेवा करायची नव्हती — त्याला राज्य करायचे होते. त्याला भक्ती करायची नव्हती — स्वतःची भक्ती करून घ्यायची होती.

यहेज्केल पुढे सांगतो की नक्की काय चुकले.

यहेज्केल २८:१५-१७:

“तुझी निर्मिती झाल्याच्या दिवसापासून तुझ्यामध्ये अधर्म सापडेपर्यंत तू आपल्या मार्गात पूर्ण होतास. तुझ्या व्यापाराच्या विपुलतेमुळे तुझ्यामध्ये हिंसाचार भरला, आणि तू पाप केलेस. म्हणून मी तुला अपमानित करून देवाच्या पर्वतावरून हाकलून दिले, आणि हे आच्छादन करणाऱ्या करुबा, मी तुला अग्निमय पाषाणांच्या मधून घालवून दिले. तुझ्या सौंदर्यामुळे तुझे मन गर्विष्ठ झाले; तुझ्या तेजामुळे तू आपले ज्ञान भ्रष्ट केलेस; मी तुला जमिनीवर टाकून दिले आहे; राजांना पाहण्यासाठी मी तुला त्यांच्यासमोर ठेवले आहे.”

त्याला चांगले बनवले होते. सुंदर. शहाणे. पण देवाने त्याला ज्या देणग्या दिल्या होत्या, त्यातूनच त्याचा अहंकार वाढला.

सैतानाच्या गोष्टीचा गाभा हाच आहे: अहंकार. एका निर्माण केलेल्या प्राण्याने निर्मात्याच्या हक्काच्या गोष्टी मिळवण्याचा केलेला प्रयत्न.

अशी जागा जी देवदूतांनाही दिली नव्हती

अशा एका महान प्राण्याला आणखी काहीतरी हवंय असं कशामुळे वाटलं असेल?

पवित्र शास्त्र हे थेट सांगत नाही. पण देवाने एक विशेष योजना आखली होती हे ते नक्की सांगते.

पौल १ करिंथकर ६:३ मध्ये लिहितो:

“तुम्हाला माहीत नाही का की आपण देवदूतांचा न्याय करू?”

हा न्याय नक्की कसा असेल हे पौल सांगत नाही. पण इथला फरक खूप मोठा आहे. देवदूत हे देवाच्या उपस्थितीत उभे राहणारे सामर्थ्यवान प्राणी आहेत. आपण मातीपासून बनलेले सामान्य मानव आहोत. तरीही एक दिवस देवाचे लोक त्यांचा न्याय करतील.

कदाचित इथूनच जळफळाट सुरुवात झाली असेल. मातीपासून बनवलेल्या प्राण्यांना एक दिवस देवदूतांच्या वरची जागा दिली जाईल, हे कदाचित त्याला मान्य नसावे.

पतन

खुद्द येशू याबद्दल बोलतो.

जेव्हा त्याचे शिष्य भुतेसुद्धा त्यांच्या आज्ञेत आहेत म्हणून आनंद करत परत आले, तेव्हा तो लूक १०:१८ मध्ये म्हणाला:

“मी सैतानाला विजेसारखे स्वर्गातून पडताना पाहिले.”

त्याने याबद्दल केवळ ऐकले नव्हते. त्याने ते स्वतः पाहिले होते.

प्रकटीकरणाचे पुस्तक याचे स्वर्गातील युद्धासारखे वर्णन करते.

प्रकटीकरण १२:७-९:

“मग स्वर्गात युद्ध झाले. मीखाएल आणि त्याचे देवदूत अजगराशी लढले, आणि अजगर व त्याचे देवदूतही त्यांच्याशी लढले. पण तो पुरेसा बलवान नव्हता, आणि त्यांनी स्वर्गातील आपली जागा गमावली. तो मोठा अजगर खाली टाकला गेला — तोच तो जुना साप ज्याला दियाबल किंवा सैतान म्हणतात, जो संपूर्ण जगाला फसवतो. त्याला पृथ्वीवर टाकण्यात आले, आणि त्याच्या देवदूतांनाही त्याच्यासोबत खाली टाकले.”

तो एकटा पडला नाही. त्याचे देवदूतही त्याच्यासोबत पडले: हे तेच दुष्ट आत्मे आहेत ज्यांच्याबद्दल आपण या पुस्तकात आधी वाचले आहे.

आणि प्रकटीकरण त्याला काय म्हणते त्याकडे लक्ष द्या: “तो जुना साप.” ज्याने देवाच्या राजासनावर बसण्याचा प्रयत्न केला, तोच तो साप आहे ज्याने हव्वेच्या मनात शंका निर्माण केली होती.

उत्पत्ती ३:१ आपल्याला असे सांगते:

“तो स्त्रीला म्हणाला, ‘देवाने खरोखरच असे म्हटले आहे का, की बागेतील कोणत्याही झाडाचे फळ तुम्ही खाऊ नये?'”

आणि तेव्हापासून, त्याचे ध्येय अगदी स्पष्ट आहे, जसे पेत्र आपल्याला १ पेत्र ५:८ मध्ये सावध करतो:

“तुमचा शत्रू दियाबल हा गर्जना करणाऱ्या सिंहासारखा कोणाला गिळंकृत करता येईल, याच्या शोधात फिरत असतो.”

देवाला जे सर्वात जास्त प्रिय आहे — म्हणजेच आपण — त्यांच्यावर तो हल्ला करतो. तो देवाला स्पर्श करू शकत नाही, म्हणून तो देवाने स्वतःच्या प्रतिरूपात बनवलेल्या लोकांना लक्ष्य करतो. तो खोटेपणा, मोह, भीती, आणि लक्ष विचलित करणाऱ्या गोष्टी वापरतो — ख्रिस्तामधील आपल्या ओळखीपासून आपल्याला दूर नेण्यासाठी तो काहीही करू शकतो.

येशू योहान १०:१० मध्ये याचे अगदी अचूक वर्णन करतो:

“चोर फक्त चोरी करायला, मारायला आणि नाश करायला येतो; मी यासाठी आलो आहे की त्यांना जीवन मिळावे, आणि ते विपुलपणे मिळावे.”

चोर जीवन हिरावून घेण्यासाठी येतो. तर येशू ते देण्यासाठी येतो.

येशूची नम्रता

याच गोष्टीमुळे येशूची कहाणी इतकी प्रभावी ठरते.

जिथे लुसिफरने महिमा मिळवण्यासाठी धडपड केली, तिथे येशूने ते सोडून दिले. जिथे लुसिफर म्हणाला, “मी स्वर्गात जाईन,” तिथे येशूने आज्ञापालनासाठी मान झुकवली.

पौल फिलिप्पैकर २:६-८ मध्ये हे असे मांडतो:

“जो मूलतः देवाच्या स्वरूपाचा होता, त्याने देवाच्या बरोबरीचे असणे हा स्वतःचा हक्क मानला नाही; तर त्याने स्वतःला रिक्त केले… आणि मरण — अगदी वधस्तंभावरचे मरण सोसून स्वतःला नम्र केले!”

लुसिफर एक निर्माण केलेला प्राणी होता ज्याने स्वतःला देवासारखे बनवण्याचा प्रयत्न केला. येशू देव होता ज्याने स्वतःला काहीच नसलेला असा बनवला.

कथेचा शेवट कसा होतो?

सैतान देवाच्या बरोबरीचा नाही. तो एक निर्माण केलेला प्राणी आहे, आणि त्याचा वेळ थोडाच उरला आहे (प्रकटीकरण १२:१२).

देवाचे लोक त्याच्यावर कसा विजय मिळवतात हे प्रकटीकरण १२:११ आपल्याला सांगते:

“कोकऱ्याच्या रक्ताने आणि त्यांच्या साक्षीच्या वचनाने त्यांनी त्याच्यावर विजय मिळवला…”

त्यांच्या स्वतःच्या सामर्थ्याने नाही, तर कोकऱ्याच्या रक्ताने.

आणि त्याच्या बंडाचा शेवट नक्की कुठे होतो हे पवित्र शास्त्र आपल्याला सांगते.

प्रकटीकरण २०:१०:

“आणि त्यांना फसवणाऱ्या दियाबलाला आग आणि गंधकाच्या सरोवरात फेकण्यात आले…”

जो म्हणाला होता “मी स्वर्गात जाईन”, त्याला कायमचे खाली फेकले जाते.

बंडाचे मूळ

शेवटी, लुसिफरचे पतन आपल्याला याकोब ४:६ मधील एका शाश्वत सत्याची आठवण करून देते:

“देव अहंकारी लोकांना विरोध करतो पण नम्र लोकांवर कृपा करतो.”

देवदूत सामर्थ्यवान असू शकतात, पण त्यांची निर्मिती देवाची योजना पूर्ण करण्यासाठी झाली होती — अशी योजना जिच्या केंद्रस्थानी तुमच्यावर असलेले देवाचे प्रेम आहे. तुमच्यावर असे प्रेम केले जाते, जे देवदूतांना कधीच दिले गेले नव्हते, आणि पेत्र म्हणतो की आपल्यासाठी जे काही केले गेले आहे, ते देवदूत आजही समजून घेण्याचा प्रयत्न करत आहेत.

जसे तो १ पेत्र १:१२ मध्ये लिहितो:

“या गोष्टी पाहण्याची देवदूतांचीही फार इच्छा आहे.”

वचनांचे स्रोत (इंग्रजी भाषांतरे):
NIV (New International Version): उत्पत्ती ३:१; यशया १४:१२, १४:१३-१४; यहेज्केल २८:१२-१४, २८:१५-१७; लूक १०:१८; योहान १०:१०; १ करिंथकर ६:३; फिलिप्पैकर २:६-८; याकोब ४:६; १ पेत्र १:१२, ५:८; प्रकटीकरण १२:७-९, १२:११, २०:१०

शेवटचं अद्ययावत 2 ऑक्टोबर 2026