जर येशू देव आहे, तर त्याने पित्याला प्रार्थना का केली?

टीप: या लेखातील बायबलची वचने इंग्रजी बायबल भाषांतरांवरून मराठीत अनुवादित केली आहेत. त्यामुळे तुमच्या मराठी बायबलमधील शब्दरचना थोडी वेगळी असू शकते, पण अर्थ तोच आहे. कोणते वचन कोणत्या इंग्रजी भाषांतरातून घेतले आहे, हे लेखाच्या शेवटी दिले आहे.

जर येशू खरोखरच देव आहे, तर त्याने प्रार्थना का केली? त्याने पित्याकडे मदत का मागितली? “माझी नाही, तर तुझी इच्छा पूर्ण होऊ दे,” असे तो का म्हणाला?

हा एक अतिशय रास्त आणि महत्त्वाचा प्रश्न आहे. काही लोक याचा वापर करून असा युक्तिवाद करतात की येशू देव असूच शकत नाही. शेवटी, देव देवालाच प्रार्थना का करेल? वरवर पाहता हे थोडे परस्परविरोधी वाटू शकते. पण याचे उत्तर काही शब्दांचा खेळ नाही. हे समजून घेण्यासाठी आपल्याला येशू का आला, तो कोण आहे आणि तो खरोखर कसे जगला, याकडे पाहावे लागेल.

देव माणूस का बनला

येशूच्या प्रार्थनांकडे पाहण्यापूर्वी, तो मुळात का आला हे आपण समजून घेतले पाहिजे.

पापाने आपल्यापैकी प्रत्येकाला देवापासून दूर केले होते. देवाने सहजपणे सर्व वाईट गोष्टी नष्ट केल्या असत्या, आणि तो योग्यच न्याय ठरला असता. पण याचा अर्थ त्याने आपल्या सर्वांनाच नष्ट केले असते, कारण “सर्वांनी पाप केले आहे आणि ते देवाच्या गौरवाला मुकले आहेत” (रोमकर ३:२३). त्याऐवजी, देवाने आपल्याला वाचवण्याचे ठरवले. “कोणाचाही नाश होऊ नये, तर सर्वांनी पश्चात्ताप करावा, अशी त्याची इच्छा आहे” (२ पेत्र ३:९).

अनेक शतके, देवाने आपल्या लोकांना परत बोलावण्यासाठी संदेष्टे आणि याजक पाठवले. पण त्यापैकी प्रत्येक जण स्वतः पापी होता. याजकांनी पुन्हा पुन्हा बली अर्पण केले, आणि लोक पुन्हा पुन्हा पापात पडत राहिले. येशूने यावर एक दाखला दिला. एका द्राक्षमळ्याच्या मालकाने आपल्या कुळांकडे एकामागून एक नोकर पाठवले, आणि त्यांनी प्रत्येकाला नाकारले. मग:

मार्क १२:६:

“आता त्याच्याकडे पाठवण्यासाठी फक्त एकच उरला होता, तो म्हणजे त्याचा लाडका मुलगा. ‘ते माझ्या मुलाचा आदर करतील,’ असे म्हणून त्याने सर्वात शेवटी त्याला पाठवले.”

मानवतेला अशा गोष्टीची गरज होती जी कोणताही संदेष्टा किंवा याजक देऊ शकत नव्हता: एक परिपूर्ण बलिदान, जे एकदाच आणि कायमचे असेल (इब्री लोकांस १०:१०). आणि ते मानवी बलिदानच असणे गरजेचे होते, कारण माणसांनीच पाप केले होते (इब्री लोकांस २:१४). म्हणूनच देवाचा पुत्र माणूस बनला.

पण माणसांना कधीही स्वतःच्या भरवशावर जगण्यासाठी निर्माण केले नव्हते. आपल्याला देवाच्या प्रतिरूपात निर्माण केले आहे, ज्यामध्ये असा एक आत्मा आहे ज्याला देवाची गरज असते.

येशू खरोखरच असे जीवन जगला. रानात चाळीस दिवस अन्नाशिवाय राहिल्यानंतर त्याला भूक लागली, आणि सैतानाने त्याला दगडाची भाकरी बनवण्यास सांगितले (मत्तय ४:३). तो तसे करू शकला असता. पण त्याऐवजी, त्याने पवित्र शास्त्राच्या शब्दांनी उत्तर दिले (अनुवाद ८:३):

मत्तय ४:४:

“माणूस केवळ भाकरीवर जगणार नाही, तर देवाच्या मुखातून निघणाऱ्या प्रत्येक शब्दावर जगेल.”

एक माणूस म्हणून येशूने स्वतःची काळजी घेण्यासाठी स्वतःच्या सामर्थ्याचा वापर केला नाही. तो दररोज आपल्या पित्यावर अवलंबून राहिला, अगदी तसाच जशी प्रत्येक माणसाने जगावे अशी देवाने निर्मिती केली आहे.

कल्पना करा, जर त्याने कधीच प्रार्थना केली नसती, त्याला कधीच थकवा जाणवला नसता, तो कधीच रडला नसता, त्याने कधीच संघर्ष केला नसता, किंवा पित्याकडे कधी काहीच मागितले नसते. लोक म्हणाले असते, “तो खरोखर आपल्यापैकी एक नव्हता. तो फक्त नाटक करत होता.” त्याच्या परीक्षांना काहीच अर्थ उरला नसता. त्याचे दुःख केवळ एक देखावा ठरले असते. अगदी वधस्तंभावरचे त्याचे मरणही एखाद्या युक्तीसारखे वाटले असते — जसे की देवाने खऱ्या अर्थाने मरणाचा सामना न करताच ते पार केले.

योहानाच्या काळात, काही शिक्षकांनी येशू खऱ्या मानवी शरीरात आल्याचे नाकारले होते (२ योहान ७). योहानाने खऱ्या शिकवणीसाठी ही एक कसोटी ठेवली:

१ योहान ४:२:

“यावरून तुम्ही देवाचा आत्मा ओळखू शकता: जो कोणताही आत्मा येशू ख्रिस्त देह धारण करून आला आहे असे मानतो, तो देवापासून आहे.”

येशूने माणूस असल्याचे नाटक केले नाही. तो तसा जगला. त्या काळातील प्रत्येक विश्वासू यहुदी माणसाप्रमाणे, “आपल्या प्रथेप्रमाणे” तो सभास्थानात जात असे (लूक ४:१६), आणि तो आपल्या पित्याला प्रार्थना करत असे. त्याने सर्व प्रकारच्या परीक्षांचा सामना केला, आपण जे अनुभवतो ते त्यानेही अनुभवले, आणि तो खरोखर मरण पावला. म्हणूनच तो आपल्याला खऱ्या अर्थाने समजून घेऊ शकतो:

इब्री लोकांस ४:१५:

“कारण आपल्या कमकुवतपणाबद्दल ज्याला सहानुभूती वाटत नाही, असा प्रमुख याजक आपल्याला मिळालेला नाही; तर आपली जशी परीक्षा होते, तशीच सर्व प्रकारे त्याचीही परीक्षा झाली — तरीही त्याने पाप केले नाही.”

तो खरोखरच माणूस बनला

पण येशू माणूस बनला, याचा खरोखर अर्थ काय होतो?

शुभवर्तमानाची पुस्तके आपल्याला याचे अतिशय सोपे उत्तर देतात. येशू खऱ्या माणसाचे आयुष्य जगला.

तो वयाने वाढला. लूक आपल्याला सांगतो:

लूक २:५२:

“येशू ज्ञानात, वयाने आणि देव व माणसे यांच्या कृपेत वाढत गेला.”

तो पृथ्वीवर थेट एक मोठा माणूस म्हणून आला नाही. तो बाळ म्हणून जन्मला, एक मूल म्हणून वाढला, आणि अखेरीस तो आपल्यासारखाच एक माणूस झाला.

तो थकलासुद्धा.

योहान ४:६:

“याकोबाची विहीर तिथे होती, आणि येशू प्रवासाने थकला असल्यामुळे विहिरीजवळ तसाच बसला. ती दुपारची वेळ होती.”

क्षणभर यावर विचार करा. येशू चालत होता, आणि तो थकून गेला. तो खाली बसला कारण त्याच्या शरीराला विश्रांतीची गरज होती. हा केवळ थकल्यासारखा केलेला देखावा नव्हता. तो खरोखरच थकला होता.

तो झोपलाही.

मार्क ४:३८:

“येशू नावेच्या मागच्या बाजूला उशीवर डोके ठेवून झोपला होता. शिष्यांनी त्याला उठवले आणि म्हणाले, ‘गुरुजी, आम्ही बुडत आहोत, याची तुम्हाला काळजी नाही का?'”

जेव्हा त्याचे शिष्य वादळाशी झुंजत होते, तेव्हा येशू नावेत झोपला होता. जशी आपल्याला झोपेची गरज असते, तशीच त्याच्या शरीरालाही झोपेची गरज होती.

त्याला भूक लागली.

मार्क ११:१२:

“दुसऱ्या दिवशी बेथानीहून निघाल्यावर येशूला भूक लागली.”

त्याला तहान लागली. शोमरोनमधल्या त्याच विहिरीजवळ बसून त्याने एका स्त्रीकडे प्यायला पाणी मागितले:

योहान ४:७:

“जेव्हा एक शोमरोनी स्त्री पाणी काढण्यासाठी आली, तेव्हा येशू तिला म्हणाला, ‘मला प्यायला पाणी देशील का?'”

या गोष्टी कदाचित अगदी साधारण वाटू शकतात, पण तोच तर मुख्य मुद्दा आहे. येशूला खऱ्या अर्थाने एक शरीर होते, आणि आपल्या शरीराला जशी अन्न, पाणी, विश्रांती आणि झोपेची गरज असते, तशीच गरज त्याच्या शरीरालाही होती.

आणि केवळ त्याचे शरीरच नाही. त्याने मानवी भावनाही अनुभवल्या.

जेव्हा येशूने गर्दी पाहिली, तेव्हा त्याला त्यांच्याविषयी सहानुभूती वाटली:

मत्तय ९:३६:

“जेव्हा त्याने लोकांच्या झुंडी पाहिल्या, तेव्हा त्याला त्यांचा कळवळा आला, कारण ते मेंढपाळ नसलेल्या मेंढरांसारखे हैराण व पांगलेले होते.”

आणि जेव्हा त्याचा मित्र लाजरस मरण पावला, तेव्हा येशू रडला.

योहान ११:३३-३५:

“जेव्हा येशूने तिला आणि तिच्यासोबत आलेल्या यहुदी लोकांना रडताना पाहिले, तेव्हा तो आत्म्यात अतिशय हेलावला आणि अस्वस्थ झाला. ‘तुम्ही त्याला कुठे ठेवले आहे?’ त्याने विचारले. ‘प्रभू, येऊन पाहा,’ असे ते म्हणाले. येशू रडला.”

हे किती विलक्षण आहे, याचा विचार करा. येशूला माहीत होते की तो लाजरसला मरणातून जिवंत करणार आहे, तरीही तो त्याच्या कबरेजवळ उभा राहून रडला. त्याच्या भावना खऱ्या होत्या.

त्यामुळे जेव्हा इब्री लोकांचे पत्र म्हणते की येशू आपल्यासारखा बनला, तेव्हा ते ‘मानव’ हा शब्द केवळ नावापुरता वापरत नाही:

इब्री लोकांस २:१७:

“या कारणास्तव त्याला सर्व प्रकारे आपल्या भावांसारखे पूर्णपणे मानव बनणे भाग होते, जेणेकरून तो देवाच्या सेवेत एक दयाळू आणि विश्वासू प्रमुख याजक बनावा, आणि त्याने लोकांच्या पापांसाठी प्रायश्चित्त करावे.”

त्याने माणूस असल्याचे नाटक केले नाही. तो खरोखरच माणूस बनला.

आणि यावरून आपल्याला शुभवर्तमानाच्या पुस्तकांमध्ये दिसणारी आणखी एक गोष्ट समजायला मदत होते: येशूने प्रार्थना केली.

तो वारंवार गर्दीपासून दूर जाऊन प्रार्थनेत वेळ घालवत असे.

लूक ५:१६:

“पण येशू वारंवार एकांत स्थळी जाऊन प्रार्थना करत असे.”

जर येशू खरोखरच माणूस बनला, तर त्याची प्रार्थना करणे अगदी योग्यच वाटते. तो पित्यावर अवलंबून राहून एक खऱ्या माणसाचे आयुष्य जगला. त्याने प्रार्थना केली, त्याने विश्वास ठेवला, आणि त्याने आज्ञा पाळल्या.

आम्हाला प्रार्थना करायला शिकव

प्रार्थना हा येशूच्या रोजच्या जीवनाचा एक भाग होता. तो अनेकदा “पहाटे, खूप अंधार असतानाच” एकटेच प्रार्थना करण्यासाठी उठत असे (मार्क १:३५). बारा प्रेषितांना निवडण्यापूर्वी त्याने रात्रभर प्रार्थना केली (लूक ६:१२).

त्याच्या शिष्यांच्या हे लक्षात आले. एके दिवशी, जेव्हा येशूने प्रार्थना पूर्ण केली, तेव्हा त्यांच्यापैकी एक जण म्हणाला, “प्रभूजी, योहानाने जसे आपल्या शिष्यांना प्रार्थना करायला शिकवले, तसे तू आम्हाला शिकव” (लूक ११:१). त्यांनी त्याला आजारी लोकांना बरे करताना आणि वादळ शांत करताना पाहिले होते, तरीही त्यांनी त्याला हेच शिकवण्यास सांगितले.

येशूने त्यांना ती प्रार्थना शिकवली जी आपण आजही करतो. मत्तयने ती या प्रकारे नोंदवून ठेवली आहे:

हे आमच्या स्वर्गातील पित्या,
तुझे नाव पवित्र मानले जावो,
तुझे राज्य येवो,
जशी स्वर्गात तशी पृथ्वीवरही तुझी इच्छा पूर्ण होवो.
आमची रोजची भाकर आज आम्हाला दे.
आणि जशी आम्ही आमच्या ऋणींना क्षमा केली आहे,
तशी तू आमच्या ऋणांची आम्हाला क्षमा कर.
आणि आम्हाला मोहात पाडू नकोस,
तर दुष्टापासून आम्हाला सोडव.मत्तय ६:९-१३

याची सुरुवात “आमच्या पित्या” या शब्दांनी होते. येशूने आपल्या अनुयायांना देवाकडे त्याच प्रकारे येण्यासाठी आमंत्रित केले ज्या प्रकारे तो स्वतः येत असे — जसे मुले एका प्रेमळ पित्याकडे येतात. आणि याच्या मध्यभागी अशी एक ओळ आहे जी तो स्वतः त्याच्या आयुष्यातील सर्वात कठीण रात्री प्रार्थना म्हणून बोलणार होता: “तुझी इच्छा पूर्ण होवो.“

गेथशेमाने: माझी नाही, तर तुझी इच्छा

वधस्तंभावर जाण्याच्या आदल्या रात्री, येशू आपल्या शिष्यांसोबत गेथशेमाने नावाच्या बागेत गेला. त्याला नक्की माहीत होते की पुढे काय वाढून ठेवले आहे — एका मित्राकडून विश्वासघात, अटक, थट्टा, मारहाण आणि वधस्तंभ. त्याने पेत्र, याकोब आणि योहान यांना सोबत घेतले आणि त्याला काय वाटत आहे ते त्यांना सांगितले:

मत्तय २६:३८:

“माझा जीव मरणप्राय दुःखी झाला आहे. इथेच थांबा आणि माझ्याबरोबर जागे राहा.”

ही काही शांत, त्रयस्थपणे केलेली प्रार्थना नव्हती. येशू एक मोठे ओझे वाहत होता, आणि त्याने ते लपवून ठेवले नाही.

मग तो थोडा पुढे गेला, जमिनीवर पडला आणि त्याने प्रार्थना केली. लूकने त्याचे शब्द असे नोंदवले आहेत:

लूक २२:४२:

“पित्या, तुझी इच्छा असेल तर हा प्याला माझ्यापासून दूर कर; तरीही माझी नाही, तर तुझीच इच्छा पूर्ण होऊ दे.”

त्याने प्रामाणिकपणे विचारले की दुसरा एखादा मार्ग आहे का. वधस्तंभ सोपा आहे असे नाटक त्याने केले नाही. पण त्याने आपल्या स्वतःच्या इच्छा पित्याच्या हाती सोपवून शेवट केला: अगदी प्रामाणिकपणे भावना व्यक्त करणे आणि त्यानंतर पूर्णपणे स्वतःला समर्पित करणे.

आणि त्याचे शिष्य तिथेच होते.

बऱ्याच वेळा, येशू एकटाच प्रार्थना करण्यासाठी दूर जात असे. पण त्या रात्री, त्याला पाहता आणि ऐकता येईल इतक्या जवळ त्याने आपल्या सर्वात जवळच्या मित्रांना ठेवले. पवित्र शास्त्र आपल्याला याची सर्व कारणे सांगत नाही, पण एक गोष्ट स्पष्ट आहे. ते त्यांच्या स्वतःच्या परीक्षेला सामोरे जाणार होते, आणि त्याला त्यांना तयार करायचे होते. जेव्हा त्याने त्यांना झोपलेले पाहिले, तेव्हा तो त्यांना म्हणाला:

मत्तय २६:४१:

“तुम्ही मोहात पडू नये म्हणून जागे राहा आणि प्रार्थना करा. आत्मा तर तयार आहे, पण देह मात्र कमकुवत आहे.”

अगदी त्याच्या सर्वात कठीण क्षणीही, येशू शिकवतच होता. जेव्हा आयुष्य सर्वात कठीण वळणावर असते तेव्हा प्रार्थना कशी असावी, हे त्याने त्यांना दाखवून दिले: प्रामाणिक, अवलंबून असलेली, आणि पित्याला समर्पित केलेली.

प्रार्थना केल्यामुळे तो देवापेक्षा कमी ठरतो का?

काही लोक म्हणतात, “जर येशूने पित्याला प्रार्थना केली, तर पिता हाच खरा देव असला पाहिजे, आणि येशू त्याच्यापेक्षा कमी असला पाहिजे.” इथूनच गैरसमज सुरू होतो.

लोक अनेकदा एका वचनाचा उल्लेख करतात. येशू म्हणाला, “पिता माझ्यापेक्षा मोठा आहे” (योहान १४:२८). यावरून सर्व स्पष्ट होत नाही का? नाही, कारण जेव्हा आपण त्यानेच सांगितलेल्या दुसऱ्या वचनासोबत हे वाचतो तेव्हा अर्थ समजतो: “मी आणि पिता एक आहोत” (योहान १०:३०).

या दोन्ही गोष्टी खऱ्या आहेत, आणि हे कसे, ते पौल आपल्याला दाखवतो:

फिलिप्पैकर २:६-७:

“तो देवाच्या स्वरूपाचा असूनही, त्याने देवासमान असणे ही गोष्ट स्वतःच्या फायद्यासाठी वापरण्याची मानली नाही; तर त्याने दासाचे स्वरूप धारण करून आणि माणसांसारखे बनून स्वतःला शून्य केले.”

पौल सांगतो त्या दोन गोष्टींकडे लक्ष द्या:

• तो कोण आहे या बाबतीत, पुत्र “देवाच्या स्वरूपाचा” आहे, म्हणजे पित्याच्या समान आहे.
• तो काय करण्यासाठी आला या बाबतीत, त्याने “स्वतःला शून्य केले” आणि “दासाचे स्वरूप” धारण केले.

जेव्हा येशू म्हणाला की पिता माझ्यापेक्षा मोठा आहे, तेव्हा तो त्याने स्वतःच्या इच्छेने स्वीकारलेल्या त्या दासाच्या जागेबद्दल बोलत होता, तो खरोखर कोण आहे याबद्दल नाही.

मग येशूने प्रार्थना का केली? तो पित्यापेक्षा कमी होता म्हणून नाही. त्याने प्रार्थना केली कारण तो स्वतःची नव्हे तर आपल्या पित्याची इच्छा पूर्ण करण्यासाठी आला होता (योहान ६:३८). लाजरसाच्या थडग्याजवळ उभे असलेल्या लोकांनी विश्वास ठेवावा म्हणून त्याने तिथे मोठ्याने प्रार्थना केली (योहान ११:४२). आणि आपण “त्याच्या पावलांवर पाऊल टाकून चालावे“, यासाठी आपल्यापुढे एक उदाहरण ठेवण्यासाठी त्याने प्रार्थना केली (१ पेत्र २:२१).

येशूच्या प्रार्थना हा तो देवापेक्षा कमी असल्याचा पुरावा कधीच नव्हता. त्या आपल्याला अशा पुत्राचे दर्शन घडवतात — जो पूर्णपणे देव आणि पूर्णपणे मानव आहे — आणि जो आपल्या पित्यावर परिपूर्ण विश्वास ठेवून आणि त्याच्या आज्ञेत जगत आहे, तसेच आपल्यालाही असेच करण्यासाठी आमंत्रित करत आहे.

वचनांचे स्रोत (इंग्रजी भाषांतरे):
NIV (New International Version): मत्तय ४:४, ६:९-१३, ९:३६, २६:३८, २६:४१; मार्क ४:३८, ११:१२, १२:६; लूक २:५२, ५:१६, २२:४२; योहान ४:६, ४:७, ११:३३-३५; फिलिप्पैकर २:६-७; इब्री लोकांस २:१७, ४:१५; १ योहान ४:२

शेवटचं अद्ययावत 28 ऑक्टोबर 2026