श्रीमंत असणे हे देवाच्या योजनेविरुद्ध आहे का?

टीप: या लेखातील बायबलची वचने इंग्रजी बायबल भाषांतरांवरून मराठीत अनुवादित केली आहेत. त्यामुळे तुमच्या मराठी बायबलमधील शब्दरचना थोडी वेगळी असू शकते, पण अर्थ तोच आहे. कोणते वचन कोणत्या इंग्रजी भाषांतरातून घेतले आहे, हे लेखाच्या शेवटी दिले आहे.

नाही, श्रीमंत असणे हे देवाच्या योजनेविरुद्ध नाही. बायबल संपत्तीला वाईट म्हणत नाही, तर संपत्तीवर विसंबून राहण्याबद्दल किंवा तिला आपला देव बनवण्याबद्दल आपल्याला सावध करते.

संपत्तीमुळे अहंकार, स्वतःवरच अवलंबून राहण्याची सवय किंवा लोभ निर्माण होऊ शकतो, ज्यामुळे देवावर पूर्णपणे अवलंबून राहणे कठीण होऊन बसते. पण, जेव्हा संपत्तीचा योग्य वापर केला जातो, तेव्हा ती चांगल्या कामासाठी एक साधन बनू शकते — गरजूंना मदत करण्यासाठी, देवाच्या कामाला हातभार लावण्यासाठी आणि त्याचा गौरव करण्यासाठी.

आपण यावर अधिक सविस्तर विचार करूया.

संपत्ती ही अडचण नाही, तर तिच्यावरील प्रेम ही अडचण आहे

खरा धोका श्रीमंत असण्यात नाही, तर संपत्तीला पहिले स्थान देण्यात आहे. जर पैशाने तुमच्या हृदयात देवाची जागा घेतली, तर ती एक मूर्ती बनते.

अब्राहाम एक श्रीमंत माणूस होता, पण त्याचा पहिला विश्वास देवावर होता. आणि जेव्हा परीक्षेची वेळ आली, तेव्हा ती परीक्षा त्याच्या संपत्तीबद्दल नव्हतीच.

उत्पत्ती २२:२:

“मग तो म्हणाला, ‘तुझा मुलगा, तुझा एकुलता एक मुलगा, ज्याच्यावर तू प्रीती करतोस, त्या इसहाकाला घे, आणि मोरिया देशात जा; आणि तिथे मी तुला जो एक डोंगर सांगेन त्यावर तू त्याचे होमार्पण कर.'”

देवाने काय मागितले याकडे लक्ष द्या. त्याने त्याचे कळप, त्याची जमीन किंवा त्याची चांदी मागितली नाही. त्याने त्याच्या मुलाला मागितले.

अब्राहामकडे अमाप संपत्ती होती, पण त्यातली कोणतीही गोष्ट कधीच अडचण नव्हती. प्रश्न हा होता की, तो इतर कोणत्याही गोष्टीपेक्षा देवावर जास्त प्रेम करतो का?

पवित्र शास्त्रात सर्वत्र आपल्याला हेच चित्र पाहायला मिळते. संपत्ती ही समस्या नाही. आपण तिचे काय करतो, ही समस्या आहे.

१ तीमथ्य ६:१०:

“कारण पैशाचा लोभ हा सर्व प्रकारच्या वाईट गोष्टींचे मूळ आहे.”

हे वचन थोडे सावकाश वाचा, कारण अनेकदा ते चुकीच्या पद्धतीने सांगितले जाते. हे वचन असे म्हणत नाही की पैसा सर्व वाईट गोष्टींचे मूळ आहे. ते म्हणते की पैशाचा लोभ हे त्याचे मूळ आहे.

नीतिसूत्रे ११:२८:

“जो आपल्या संपत्तीवर भरवसा ठेवतो तो खाली पडेल, पण नीतिमान लोक हिरव्या पानासारखे प्रफुल्लित होतील.”

श्रीमंत असणे चुकीचे नाही. संपत्तीला आपल्या हृदयावर राज्य करू देणे चुकीचे आहे.

तुमचा खजिना कुठे आहे?

येशूने एक अशी परीक्षा दिली जी कोणीही स्वतःला लावून पाहू शकतो.

मत्तय ६:१९-२१:

“पृथ्वीवर स्वतःसाठी संपत्ती साठवू नका, जिथे कसर व गंज ती खाऊन टाकतात, आणि जिथे चोर घर फोडून चोरी करतात. तर स्वर्गात स्वतःसाठी संपत्ती साठवा… कारण जिथे तुझी संपत्ती आहे, तिथेच तुझे हृदयही असेल.”

ती शेवटची ओळ लक्षपूर्वक वाचा. येशू असे म्हणत नाही की आपण ज्या गोष्टींवर आधीपासून प्रेम करतो त्यावर आपण पैसे खर्च करतो. तो याच्या अगदी उलट सांगतो. आपले हृदय आपल्या खजिन्याच्या मागे जाते. आपण ज्या गोष्टीत आपला पैसा गुंतवतो, शेवटी तीच गोष्ट आपल्यासाठी सर्वात महत्त्वाची बनते.

त्यामुळे तुम्हाला खरोखर कोणत्या गोष्टीवर प्रेम आहे हे जाणून घ्यायचे असेल, तर तुमचा पैसा कुठे जातो याकडे लक्ष द्या.

येशूने एका अशा माणसाची गोष्ट सांगितली ज्याचे इथेच चुकले, आणि त्याची चूक अगदी साधारण होती.

लूक १२:१६-२०:

“मग त्याने त्यांना एक दाखला दिला: एका श्रीमंत माणसाच्या जमिनीने भरपूर पीक दिले. तेव्हा तो मनात विचार करून म्हणाला, ‘मी काय करू? कारण माझे पीक साठवून ठेवायला माझ्याकडे जागा नाही.’ मग तो म्हणाला, ‘मी असे करीन: मी माझी कोठारे पाडून मोठी बांधीन आणि त्यात मी आपले सर्व पीक व संपत्ती साठवून ठेवीन. आणि मी स्वतःला म्हणेन, ‘तुझ्याकडे अनेक वर्षांसाठी भरपूर संपत्ती साठवलेली आहे; विश्रांती घे, खा, पी, आनंद कर.” पण देव त्याला म्हणाला, ‘अरे मूर्खा, आज रात्रीच तुझा जीव तुझ्याकडून मागितला जाईल…'”

त्याने ते पीक चोरले नव्हते. त्याने ते वाया घालवले नव्हते. त्याने ते साठवून ठेवले, आणि गृहीत धरले की त्याच्याकडे भरपूर वेळ आहे.

येशूने याचा निष्कर्ष अगदी थोडक्यात सांगितला: “जो स्वतःसाठी संपत्ती साठवतो आणि देवाच्या दृष्टीने श्रीमंत नसतो” त्याची अशीच गत होते (लूक १२:२१).

उंट आणि सुई — येशूला काय म्हणायचे होते?

मत्तय १९:१६-३० या उताऱ्यात, एक तरुण श्रीमंत माणूस येशूकडे आला आणि त्याने विचारले की सार्वकालिक जीवन मिळवण्यासाठी त्याने काय केले पाहिजे. येशूने त्याला आज्ञा पाळायला सांगितल्या. जेव्हा त्या माणसाने सांगितले की त्याने तसे केले आहे, तेव्हा येशूने त्याला आपली सर्व संपत्ती विकून गरिबांना देण्यास आणि त्याच्या मागे येण्यास सांगितले. तो माणूस दुःखी होऊन निघून गेला, कारण तो खूप श्रीमंत होता. तेव्हा येशू म्हणाला की श्रीमंत माणसाला स्वर्गाच्या राज्यात प्रवेश करण्यापेक्षा उंटाला सुईच्या नेढ्यातून (छिद्रातून) जाणे सोपे आहे.

याचा अर्थ असा होतो का की आपण आपले सर्व काही विकून त्याच्यामागे जावे असे देवाला वाटते? नाही, नेहमीच असे नसते. जेव्हा येशूने त्या श्रीमंत तरुणाला त्याची सर्व संपत्ती विकायला सांगितली, तेव्हा ती बहुतेक त्याच्या हृदयाची परीक्षा होती — अगदी तशीच परीक्षा जशी देवाने अब्राहामाची घेतली होती.

जर त्याने आज्ञा पाळली असती, तर त्याला काय मिळेल हे येशूने त्याला आधीच सांगितले होते: स्वर्गात संपत्ती, आणि त्याच्यामागे चालण्याची संधी. आणि काही क्षणांनंतर, जेव्हा पेत्र म्हणाला, “आम्ही सर्व काही सोडून तुझ्यामागे आलो आहोत,” तेव्हा येशूने एक स्पष्ट वचन दिले:

मार्क १०:२९-३०:

“येशू म्हणाला, ‘मी तुम्हाला खचित सांगतो, असा कोणी नाही ज्याने माझ्यासाठी व सुवार्तेसाठी घर, भाऊ, बहिणी, आई, बाप, मुले किंवा शेतजमीन सोडली आहे, आणि ज्याला आता या काळात, घरांची, भावांची, बहिणींची, आयांची, मुलांची व शेतजमिनीची शंभरपट प्राप्ती छळासहित होणार नाही; आणि येणाऱ्या युगात सार्वकालिक जीवन मिळणार नाही.'”

येशूने त्याच श्वासात कोणत्या गोष्टीचा समावेश केला याकडे लक्ष द्या: छळ. शंभरपट मिळण्याचा अर्थ काहीही असला, तरी ते एका आरामदायी आयुष्याचे वचन नक्कीच नाही. देवाचे प्रतिफळ खरे आहे. पण ते नेहमीच आपण अपेक्षा केलेल्या स्वरूपात मिळेल असे नाही.

स्वतःला हा प्रश्न विचारा: तुम्ही अब्राहामासारखे आहात का, जो देवाच्या योजनेवर विश्वास ठेवून सर्व काही सोडायला तयार होता? की तुम्ही त्या श्रीमंत तरुणासारखे आहात, जो आपली संपत्ती, प्रतिष्ठा आणि सुखसोयींना घट्ट धरून बसला होता? हा प्रश्न विचार करणे कठीण आहे, पण तो आपले हृदय नक्की कुठे आहे हे उघड करतो.

मत्तय ६:२४ मध्ये येशू हे अगदी स्पष्ट करतो जेव्हा तो म्हणतो:

मत्तय ६:२४:

“तुम्ही देव आणि संपत्ती या दोघांची चाकरी करू शकत नाही.”

श्रीमंत लोक जे त्याच्या मागे गेले

जक्कय हा एक मुख्य जकातदार होता. यामुळे तो श्रीमंत होता, आणि म्हणूनच लोक त्याचा तिरस्कार करत असत.

त्याची उंची कमी असल्यामुळे त्याला गर्दीतून काही दिसत नव्हते, म्हणून तो एका झाडावर चढला. येशू त्या झाडाखाली थांबला आणि त्याने स्वतःहून जक्कयच्या घरी जेवणासाठी जाण्याची इच्छा व्यक्त केली.

लूक १९:८:

“पण जक्कयाने उभे राहून प्रभूला म्हटले, ‘प्रभू, पाहा, मी माझी निम्मी संपत्ती गरिबांना देतो, आणि जर मी कोणाकडून काही लुबाडले असेल तर ते मी त्याला चौपट परत देतो.'”

त्याने आपली निम्मी संपत्ती गरिबांना दिली, आणि ज्यांना त्याने फसवले होते त्यांना चौपट परत देण्याची तयारी दाखवली.

लूक १९:९:

“येशू त्याला म्हणाला, ‘आज या घराला तारण प्राप्त झाले आहे.'”

जक्कय हा काही एकमेव नाही.

अरिमथाईच्या योसेफाची ओळख अशा प्रकारे करून दिली आहे:

मत्तय २७:५७:

“संध्याकाळ झाल्यावर अरिमथाईचा योसेफ नावाचा एक श्रीमंत माणूस आला; तो स्वतः येशूचा शिष्य झाला होता.”

श्रीमंत, आणि शिष्य, दोन्ही एकाच वाक्यात. त्याने येशूच्या दफनासाठी आपली स्वतःची नवीन कबर दिली.

लुदिया ही जांभळ्या रंगाच्या कापडाचा व्यापार करणारी होती (प्रेषितांची कृत्ये १६:१४). प्राचीन जगात जांभळा हा सर्वात महागडा रंग होता, जो फक्त श्रीमंत लोक वापरत असत, त्यामुळे हा एक मोठा व्यापार होता. लूकच्या नोंदीनुसार ती युरोपमधील पहिली ख्रिस्ती विश्वासू बनली, आणि तिने पौल आणि त्याच्या सहकाऱ्यांना तिच्या घरी राहण्यासाठी बोलावले.

आणि अध्यायाच्या शेवटीही तिचे घर तिच्याकडेच होते. पौल आणि सीला यांची तुरुंगातून सुटका झाल्यावर, ते पुन्हा तिच्या घरी गेले आणि सर्व विश्वासणारे तिथे जमले (प्रेषितांची कृत्ये १६:४०).

त्यामुळे या प्रकरणातील प्रश्नाचे उत्तर पवित्र शास्त्रातच अगदी स्पष्टपणे दिलेले आहे. श्रीमंत लोक येशूच्या मागे गेले. त्यांना गरीब होण्यास सांगितले नव्हते. त्यांच्यात बदल झाला तो फक्त त्यांच्या संपत्तीवरील पकडीचा.

एका श्रीमंत ख्रिस्ती व्यक्तीने नक्की काय करावे?

पौल यावर थेट सूचना देतो, आणि ती सावकाश वाचणे गरजेचे आहे, कारण लोकांच्या अपेक्षेपेक्षा ती वेगळी आहे:

१ तीमथ्य ६:१७-१९:

“या जगात जे श्रीमंत आहेत त्यांना अशी आज्ञा कर की त्यांनी गर्विष्ठ होऊ नये, आणि संपत्तीसारख्या अस्थिर गोष्टीवर आपली आशा ठेवू नये, तर जो देव आपल्याला उपभोगण्यासाठी सर्व काही विपुलपणे देतो त्या देवावर आपली आशा ठेवावी. त्यांनी चांगले करावे, चांगल्या कामांत श्रीमंत असावे, उदार असावे आणि वाटून घेण्यास तयार असावे.”

श्रीमंत राहणे थांबवा अशी कोणतीही सूचना यात नाही. इथे चार सूचना आहेत, आणि त्यापैकी प्रत्येक सूचना हृदय आणि हातांबद्दल आहे.

गर्विष्ठ होऊ नका. संपत्तीवर आशा ठेवू नका. त्याऐवजी देवावर आशा ठेवा. आणि उदार व्हा.

यात आणखी एका गोष्टीकडे लक्ष द्या. देव “आपल्याला उपभोगण्यासाठी सर्व काही विपुलपणे देतो.” पौलाला हे सांगायला कोणताही संकोच वाटत नाही. संपत्तीला अशुद्ध मानले जात नाही. तिला धोकादायक मानले जाते, आणि या दोन वेगळ्या गोष्टी आहेत.

जेवढा मोठा अधिकार, तेवढे मोठे हल्ले

श्रीमंत माणसाला स्वर्गात जाणे कठीण असण्याचे आणखी एक कारण म्हणजे केवळ त्यांची संपत्ती नाही, तर त्यांच्याकडे असलेली ताकद आणि प्रभाव. एखादी व्यक्ती जितकी श्रीमंत असते, तितकाच तिचा अधिकार मोठा असतो — आणि तिच्यावर होणारे हल्लेही तितकेच तीव्र असतात.

पवित्र शास्त्र आपल्याला याचे सर्वात स्पष्ट उदाहरण देते. शलमोन हा त्यावेळचा सर्वात श्रीमंत माणूस होता, आणि देवाने त्याला इतके शहाणपण दिले होते की त्याच्या आधी किंवा नंतर कोणीही तसा झाला नाही.

१ राजे ११:४:

“शलमोनाच्या म्हातारपणी त्याच्या बायकांनी त्याचे मन इतर देवांच्या मागे वळवले; त्याचे मन त्याच्या देवाशी, परमेश्वराशी, पूर्णपणे एकनिष्ठ राहिले नाही.”

त्याने आपली संपत्ती गमावली नाही. त्याने आपले लक्ष गमावले. आणि त्याची किंमत केवळ त्यालाच मोजावी लागली नाही:

१ राजे ११:११:

“परमेश्वर शलमोनाला म्हणाला, ‘तू असे वागला आहेस आणि मी तुला आज्ञा केलेला माझा करार आणि माझे विधी पाळले नाहीत, म्हणून मी तुझ्याकडून राज्य निश्चितपणे काढून घेईन.'”

त्याच्या मृत्यूनंतर राज्याचे विभाजन झाले, आणि उत्तरेकडील वंश कधीही परत आले नाहीत. एका माणसाच्या तडजोडीमुळे अनेक शतकांसाठी एका राष्ट्राची दिशाच बदलली.

म्हणूनच शत्रू नेहमी मोठ्या लोकांना लक्ष्य करतो. एखाद्या सामान्य माणसाला मोहात पाडल्याने एका आयुष्याचे नुकसान होते. पण प्रभाव असलेल्या माणसाला मोहात पाडल्याने, त्याच्या पाठीशी उभे असलेल्या सर्वांनाच त्याचा फटका बसतो.

म्हणूनच १ पेत्र ५:८ आपल्याला सावध करते:

१ पेत्र ५:८:

“सावध असा, जागे राहा. तुमचा शत्रू दियाबल हा गर्जना करणाऱ्या सिंहासारखा कोणाला गिळंकृत करता येईल, याच्या शोधात फिरत असतो.”

ताकद जेवढी मोठी, शत्रूचे हल्लेही तेवढेच मजबूत असतात — कारण प्रभाव असलेल्या लोकांना भ्रष्ट केल्यामुळे त्याला आणखी अनेक लोकांना भरकटवणे आणि नष्ट करणे सोपे जाते.

विधवेची दोन नाणी

इथे आणखी एक प्रसंग आहे, जो हा संपूर्ण प्रश्नच फिरवून टाकतो.

येशू मंदिरातील दानपेटीसमोर बसला होता आणि लोक पैसे कसे टाकत आहेत हे पाहत होता. अनेक श्रीमंत लोक आले आणि त्यांनी भरपूर पैसे टाकले. मग एक गरीब विधवा आली आणि तिने तांब्याची दोन लहान नाणी टाकली, ज्यांची किंमत जवळजवळ काहीच नव्हती.

मार्क १२:४३-४४:

“तेव्हा त्याने आपल्या शिष्यांना जवळ बोलावून त्यांना म्हटले, ‘मी तुम्हाला खचित सांगतो की, दानपेटीत पैसे टाकणाऱ्या इतर सर्वांपेक्षा या गरीब विधवेने जास्त टाकले आहे. कारण त्यांनी सर्वांनी आपल्या विपुलतेतून टाकले आहे; पण तिने आपल्या गरिबीतून, जे काही तिचे होते, म्हणजेच आपली सर्व उपजीविका टाकली आहे.'”

तिने सर्वांपेक्षा कमी दिले, आणि येशू म्हणाला की तिने सर्वांपेक्षा जास्त दिले.

त्याने ते कसे मोजले याकडे लक्ष द्या. त्यांच्या हातातून काय गेले यावरून नाही, तर त्यांच्याकडे काय शिल्लक राहिले यावरून.

तुम्ही कोणत्याही परिस्थितीत असलात, तरी यावर विचार करणे गरजेचे आहे. एखादा श्रीमंत माणूस खूप मोठी रक्कम देऊनही काहीच न गमावल्यासारखा राहू शकतो. तर एक गरीब माणूस जवळजवळ काहीच न देऊनही आपले सर्वस्व देऊ शकतो.

तर मग, श्रीमंत असणे देवाच्या योजनेविरुद्ध आहे का?

नाही.

जक्कयने आपली अर्धी संपत्ती स्वतःकडे ठेवली तरी त्याच्या घराला तारण प्राप्त झाले. अरिमथाईच्या योसेफाला एकाच वाक्यात श्रीमंत आणि शिष्य म्हटले आहे. पौलाने श्रीमंत विश्वासणाऱ्यांना उदार होण्यास सांगितले, गरीब होण्यास नाही. आणि देव आपल्याला गोष्टी उपभोगण्यासाठी देतो.

पण यातील इशारे तितकेच खरे आहेत, आणि ते पैशाबद्दल नाहीत. तर पैसा माणसाला काय बनवतो, याबद्दल आहेत. तो तरुण श्रीमंत माणूस आपली संपत्ती सोडू शकला नाही. त्या श्रीमंत मूर्ख माणसाला वाटले की त्याच्याकडे भरपूर वेळ आहे. आणि दान देणाऱ्या लोकांकडे पाहताना, प्रत्येकाने अजूनही किती घट्ट धरून ठेवले आहे हे येशू स्पष्टपणे पाहू शकत होता.

त्यामुळे प्रश्न हा नाही की तुमच्याकडे किती आहे. प्रश्न हा आहे की तुम्ही आपला हात मोकळा करू शकता का.

तुम्ही तुमची संपत्ती, तुमची प्रतिष्ठा, तुमची सुखसोय घट्ट धरून बसला आहात का? की देवाने मागितल्यास तुम्ही त्या सोडून देऊ शकता?

हीच खरी परीक्षा आहे, आणि ही एक अशी परीक्षा आहे जिच्यात गरीब माणूस नापास होऊ शकतो आणि एक श्रीमंत माणूस पास होऊ शकतो.

वचनांचे स्रोत (इंग्रजी भाषांतरे):
NIV (New International Version): उत्पत्ती २२:२; १ राजे ११:४, ११:११; नीतिसूत्रे ११:२८; मत्तय ६:१९-२१, ६:२४, २७:५७; मार्क १०:२९-३०, १२:४३-४४; लूक १२:१६-२०, १९:८, १९:९; १ तीमथ्य ६:१०, ६:१७-१९; १ पेत्र ५:८

शेवटचं अद्ययावत 2 ऑक्टोबर 2026