येशू असे का म्हणाला, “मी तुम्हाला कधीच ओळखले नाही”?

टीप: या लेखातील बायबलची वचने इंग्रजी बायबल भाषांतरांवरून मराठीत अनुवादित केली आहेत. त्यामुळे तुमच्या मराठी बायबलमधील शब्दरचना थोडी वेगळी असू शकते, पण अर्थ तोच आहे. कोणते वचन कोणत्या इंग्रजी भाषांतरातून घेतले आहे, हे लेखाच्या शेवटी दिले आहे.

येशूने सांगितलेल्या सर्वात गंभीर गोष्टींपैकी ही एक आहे.

मत्तय ७:२२-२३ मध्ये, त्याने एक अतिशय कडक इशारा दिला आहे:

“त्या दिवशी पुष्कळ जण मला म्हणतील, ‘प्रभू, प्रभू, आम्ही तुझ्या नावाने संदेश दिला नाही का? आणि तुझ्या नावाने भुते काढली नाहीत का? आणि तुझ्या नावाने अनेक चमत्कार केले नाहीत का?’ तेव्हा मी त्यांना स्पष्ट सांगेन, ‘मी तुम्हाला कधीच ओळखले नाही. अहो अनाचार करणाऱ्यांनो, माझ्यापुढून निघून जा!'”

हे लोक कोण आहेत?

हे लोक असे नाहीत ज्यांनी येशूला उघडपणे नाकारले होते. ते त्याला “प्रभू, प्रभू” म्हणतात. ते त्याला सांगतात की त्यांनी संदेश दिला, भुते काढली, आणि चमत्कार केले — आणि प्रत्येक वेळी ते आवर्जून सांगतात की हे सगळं त्यांनी त्याच्याच नावाने केलं.

हे लोक धार्मिक कामांमध्ये खूप मग्न होते. ते देवासाठी काम करत असल्यासारखे दिसत होते. तरीही येशू म्हणतो, “मी तुम्हाला कधीच ओळखले नाही.”

याचं कारण अगदी याच्या आधीच्याच वचनात दिलं आहे.

मत्तय ७:२१ सांगते:

“जो कोणी मला ‘प्रभू, प्रभू’ म्हणतो, तो स्वर्गाच्या राज्यात प्रवेश करेल असे नाही, तर जो माझ्या स्वर्गातील पित्याच्या इच्छेनुसार वागतो, तोच त्यात प्रवेश करेल.”

फक्त बोलणे आणि प्रत्यक्ष कृती करणे यात खूप फरक आहे. जेव्हा येशू त्यांना “अनाचार करणारे” असे म्हणतो, तेव्हा तो हाच मुद्दा पुन्हा मांडतो. अडचण ही नव्हती की त्यांनी देवाची इच्छा कधीच ऐकली नव्हती. त्यांना त्याचे नाव माहीत होते आणि त्यांनी ते वापरलेही, पण त्यांच्या आयुष्यात त्याच्याप्रती समर्पण दिसले नाही.

लूकने हाच विचार लूक ६:४६ मध्ये सांगितला आहे:

“मी जे सांगतो ते तर तुम्ही करत नाही, मग मला ‘प्रभू, प्रभू’ असे का म्हणता?”

इथे आणखी एका गोष्टीकडे लक्ष देण्यासारखं आहे. येशूने त्यांच्या कामांच्या यादीवर कधीच आक्षेप घेतला नाही. त्याने थांबून असं नाही म्हटलं की तुम्ही कधीच संदेश दिला नाही, भुते काढली नाहीत, किंवा चमत्कार केले नाहीत. त्याने फक्त या गोष्टींना, ते खरोखर त्याच्या मालकीचे असल्याचा पुरावा मानले नाही.

हाच इशारा पवित्र शास्त्रात इतर ठिकाणीही आढळतो.

तीत १:१६ सांगते:

“आपण देवाला ओळखतो असा ते दावा करतात, पण आपल्या कृतींनी ते त्याला नाकारतात…”

पौल अशा लोकांचे वर्णन करत आहे ज्यांचा देवाला ओळखण्याचा दावा त्यांच्या जगण्याच्या पद्धतीशी जुळत नाही.

पहिले योहान ख्रिस्ताला ओळखणे आणि त्याच्या आज्ञा पाळणे यातील असाच संबंध जोडते.

१ योहान २:३-४ सांगते:

“जर आपण त्याच्या आज्ञा पाळल्या, तर यावरून आपल्याला समजते की आपण त्याला ओळखले आहे. जो कोणी म्हणतो की, ‘मी त्याला ओळखले आहे,’ पण त्याच्या आज्ञा पाळत नाही, तो खोटारडा आहे…”

योहान असं म्हणत नाही की आज्ञापालनामुळे आपल्याला येशूसोबतचं नातं कमवता येतं. तो असं सांगत आहे की आज्ञापालनावरून हे दिसून येतं की आपला त्याला ओळखण्याचा दावा खरा आहे.

इथला मुख्य प्रश्न धार्मिक कामांपेक्षा खूप सखोल आहे. प्रश्न हा आहे की आपले आयुष्य आपल्या दाव्याशी जुळते का.

तुम्ही त्यांना त्यांच्या फळांवरून ओळखाल

हा इशारा असाच अचानक आलेला नाही.

येशूने फळांबद्दल बोलण्याच्या अवघे एक वचन आधी, मत्तय ७:१५ मध्ये म्हटले आहे:

“खोट्या संदेष्ट्यांपासून सावध राहा, जे तुमच्याकडे मेंढरांचा वेष घेऊन येतात, पण आतून ते फाडून खाणारे लांडगे असतात.”

ते दिसायला मेंढरांसारखे वाटतात. म्हणूनच हा इशारा देणं गरजेचं होतं.

म्हणून येशू एक सोपी पारख देतो.

मत्तय ७:१६-१८ मध्ये, तो म्हणतो:

“त्यांच्या फळांवरून तुम्ही त्यांना ओळखाल. लोक काटेरी झाडांवरून द्राक्षे किंवा निवडुंगावरून अंजीर तोडतात का? त्याचप्रमाणे, प्रत्येक चांगले झाड चांगले फळ देते, आणि वाईट झाड वाईट फळ देते. चांगले झाड वाईट फळ देऊ शकत नाही, आणि वाईट झाड चांगले फळ देऊ शकत नाही.”

ही पारख एखादा माणूस काय बोलतो किंवा त्याने काय मिळवलं यावर अवलंबून नाही. तर त्याच्या आयुष्यातून काय फळ मिळतं यावर ती अवलंबून आहे. एखाद्या झाडाला आपण काय आहोत हे सिद्ध करावं लागत नाही. ते फक्त फळ देतं, आणि त्या फळावरूनच समजतं की ते कोणत्या प्रकारचं झाड आहे.

येशू नंतर हाच मुद्दा मत्तय ७:२० मध्ये आणखी स्पष्ट करतो:

“अशा प्रकारे, तुम्ही त्यांना त्यांच्या फळांवरून ओळखाल.”

इथूनच तो “प्रभू, प्रभू” म्हणणाऱ्या लोकांबद्दलच्या इशाऱ्याकडे थेट वळतो.

येशू आपल्याला दाखवून देत आहे की केवळ बाह्य स्वरूप पुरेसे नाही. एखादी व्यक्ती योग्य शब्द बोलू शकते, योग्य नाव वापरू शकते आणि खूप धार्मिक दिसू शकते. पण काळाच्या ओघात, आत खरोखर काय आहे हे त्यांच्या आयुष्यातून उघड होते.

त्यांचा आत्मविश्वास त्यांनी केलेल्या कामांवर होता

त्यांच्या उत्तरातली सर्वात अस्वस्थ करणारी गोष्ट म्हणजे त्यांचा आत्मविश्वास.

ते आपली चूक अचानक लक्षात आलेल्या लोकांसारखे वाटत नाहीत. त्यांनी जे काही केलं होतं त्याकडे ते थेट लक्ष वेधतात: त्यांनी येशूच्या नावाने संदेश दिला होता, भुते काढली होती आणि चमत्कार केले होते.

त्यांचा आत्मविश्वास त्यांच्या कामांवर होता. त्यांना वाटलं की या कामांवरून हेच सिद्ध होतं की ते त्याच्या मालकीचे आहेत. पण येशू त्यांना त्यांच्या कामांकडे परत घेऊन जात नाही. तो फक्त म्हणतो, “मी तुम्हाला कधीच ओळखले नाही.”

येशू लूक १८ मध्ये याचंच आणखी एक चित्र दाखवतो.

तो प्रार्थना करण्यासाठी मंदिरात गेलेल्या दोन माणसांचा दृष्टांत सांगतो. ही गोष्ट सांगण्यापूर्वी, येशू कोणाला उद्देशून बोलत होता हे लूक स्पष्ट करतो.

लूक १८:९ सांगते:

“जे स्वतःला नीतिमान मानून स्वतःवरच विश्वास ठेवत होते आणि इतरांना तुच्छ लेखत होते, त्यांना त्याने हा दृष्टांत सांगितला.”

यावरून आपल्याला समजतं की येशूला काय उघड करायचं होतं: आपल्या स्वतःच्या नीतिमत्त्वावर असलेला आत्मविश्वास.

मग तो परुशी देवासमोर उभा राहतो आणि आपल्या धार्मिक कामांच्या यादीकडे बोट दाखवतो — तो काय करतो, काय टाळतो, आणि तो किती निष्ठेने जगतो.

जकातदार मात्र काहीतरी अगदी वेगळं करतो. तो कोणत्याही कामांची यादी सादर करत नाही. तो फक्त देवाकडे दयेची भीक मागतो.

इथला फरक अगदी साधा आहे: एक जण आपण काय केलं आहे ते दाखवतो; आणि दुसरा देवावर अवलंबून राहतो.

“मी तुम्हाला कधीच ओळखले नाही”

येशूच्या उत्तरातला एक शब्द प्रकर्षाने उठून दिसतो.

कधीच नाही.

येशू असं म्हणत नाही की या लोकांचे त्याच्यासोबत नाते होते जे अचानक नाहीसे झाले. त्याचे शब्द अगदी थेट आहेत: “मी तुम्हाला कधीच ओळखले नाही.”

त्यांचा असा विश्वास होता की ते त्याच्या मालकीचे आहेत. पण त्यांचा हा आत्मविश्वास त्यांनी काय केलं आहे यावर अवलंबून होता, त्याला ओळखण्यावर नाही.

येशूने पाच मूर्ख कुमारीकांच्या दृष्टांतात असाच एक इशारा दिला आहे. त्याही लग्नाच्या वऱ्हाडाचा भाग होत्या. इतरांसारखेच त्यांच्याकडेही दिवे होते आणि त्याही त्याच नवरदेवाची वाट पाहत होत्या. पण जेव्हा नवरदेव आला, तेव्हा त्या तयार नव्हत्या. त्या तेल आणायला गेल्या, आणि त्या परत येईपर्यंत दार बंद झाले होते.

जेव्हा त्यांनी दार ठोठावलं, तेव्हा काय झालं ते आपण मत्तय २५:११-१२ मध्ये वाचतो:

“‘प्रभू, प्रभू, आमच्यासाठी दार उघड.’ पण त्याने उत्तर दिले, ‘मी तुम्हाला खरे सांगतो, मी तुम्हाला ओळखत नाही.'”

आपण येशूच्या जवळ आहोत एवढंच पुरेसं आहे असं मानणाऱ्या लोकांचं आणखी एक चित्र लूक आपल्याला दाखवतो.

लूक १३:२६-२७ मध्ये, ते म्हणतात:

“आम्ही तुझ्या उपस्थितीत खाल्ले व प्यायलो, आणि तू आमच्या रस्त्यांवर शिकवण दिलीस.” तेव्हा तो म्हणेल, “मी तुम्हाला सांगतो, तुम्ही कुठले आहात हे मला माहीत नाही. अहो दुष्कर्म करणाऱ्यांनो, माझ्यापुढून निघून जा.”

हे उत्तर किती मिळतं-जुळतं आहे याकडे लक्ष द्या. हे लोक कोणत्या दुसऱ्या धर्माचे नव्हते. ते त्याच्या जवळ होते. त्यांनी त्याची शिकवण ऐकली होती. आणि तरीही तो म्हणतो, “मी तुम्हाला ओळखत नाही.”

येशूच्या जवळ असणे म्हणजे त्याच्या मालकीचे असणे असा होत नाही.

त्याची शिकवण ऐकणे म्हणजे त्याचे अनुसरण करणे असा होत नाही.

त्याचे नाव वापरणे म्हणजे त्याला ओळखणे असा होत नाही.

तर मग, ओळखले जाण्याचा अर्थ काय आहे?

येशू स्वतःच याचं उत्तर देतो — कोणत्याही कामांच्या यादीतून नाही, तर तो नक्की काय पाहतो हे दाखवून देतो.

योहान १०:२७ मध्ये तो आपल्याला सांगतो:

“माझी मेंढरे माझा शब्द ऐकतात; मी त्यांना ओळखतो, आणि ती माझ्यामागे येतात.”

ऐकणे आणि मागे जाणे. एखादं मेंढरू काय तयार करतं यावरून ते ओळखलं जात नाही. तर ते मेंढपाळाच्या मालकीचं आहे आणि त्याने हाक मारल्यावर ते त्याच्यामागे जातं, यावरून ते ओळखलं जातं.

आणि हाच विचार येशूच्या डोंगरावरील प्रवचनाच्या शेवटीही दिसतो.

तो शहाण्या घर बांधणाऱ्या माणसाचे वर्णन मत्तय ७:२४ मध्ये करतो:

“म्हणून जो कोणी माझे हे शब्द ऐकतो आणि कृतीत आणतो, तो त्या शहाण्या माणसासारखा आहे ज्याने आपले घर खडकावर बांधले.”

ऐकतो आणि कृतीत आणतो.

त्यानंतर येशू मत्तय ७:२६ मध्ये या चित्राची दुसरी बाजू दाखवतो:

“पण जो कोणी माझे हे शब्द ऐकतो आणि कृतीत आणत नाही, तो त्या मूर्ख माणसासारखा आहे ज्याने आपले घर वाळूवर बांधले.”

घर बांधणाऱ्या त्या दोन्ही माणसांनी अगदी हेच शब्द ऐकले होते. फरक फक्त एवढाच होता की त्यांनी त्या शब्दांनुसार काय केलं.

येशू असं शिकवत नाहीये की आपल्या कामांमुळे आपल्याला देवासोबत जागा मिळवता येते. इथला मुद्दा हा आहे की खरा विश्वास केवळ शब्दांपुरता मर्यादित राहत नाही. तो आपली जगण्याची पद्धत बदलून टाकतो.

“अजून जास्त काम करा” असे नाही, तर त्याच्यात राहा

इथेच योहान १५ मधील येशूची शिकवण आपल्याला मदत करते.

येशू स्वतःचे वर्णन द्राक्षवेल म्हणून आणि त्याच्या अनुयायांचे वर्णन फांद्या म्हणून करतो. एका फांदीला फळ येतं कारण ती त्या वेलीशी जोडलेली राहते. ती स्वतंत्रपणे फळ देऊ शकत नाही.

या गोष्टीला इथे महत्त्व आहे कारण मत्तय ७ चे उत्तर केवळ, “अजून जास्त प्रयत्न करा आणि जास्त फळ द्या,” असे नाही.

फळाला महत्त्व आहेच, पण ते कुठून येतं त्या स्रोताला सुद्धा महत्त्व आहे.

येशू आपल्याला त्याच्या ठायी राहण्यासाठी बोलावतो.

ख्रिस्ती जीवन म्हणजे केवळ धार्मिक कामांची यादी बनवणे आणि मग ती येशूसमोर सादर करणे असे नाही. तर ते त्याला ओळखणे, त्याचे ऐकणे, त्याच्यामागे जाणे आणि त्याच्यामध्ये टिकून राहणे हे आहे.

मग “कामे करण्याबद्दल” काय?

याच कारणामुळे आपण येशूच्या शब्दांचा असा गैरसमज करून घेऊ नये की तो चांगली कामे महत्त्वाची नाहीत असे म्हणत आहे.

योहान ६ मध्ये, देवाला अपेक्षित असलेली कामे करण्यासाठी आपण काय केले पाहिजे, असा प्रश्न लोकांनी येशूला विचारला. त्याचे उत्तर त्यांना पुन्हा त्याच्याकडेच घेऊन येते.

योहान ६:२८-२९ सांगते:

“देवाला अपेक्षित असलेली कामे करण्यासाठी आम्ही काय करावे?” येशूने उत्तर दिले, “देवाने ज्याला पाठवले आहे त्याच्यावर विश्वास ठेवणे, हेच देवाचे काम आहे.”

देवाला प्रभावित करेल अशी कामांची यादी बनवणे, ही याची सुरुवात नाही. तर त्याने ज्याला पाठवले आहे, त्याच्यावर विश्वास ठेवणे, ही त्याची सुरुवात आहे.

पण याचा अर्थ असा नाही की आज्ञापालन आणि चांगली कामे महत्त्वाची नाहीत.

इफिसकर २:८-१० हा क्रम अगदी स्पष्टपणे समजावून सांगते. आपण कृपेने आणि विश्वासाद्वारे तारण पावलो आहोत, आपल्या स्वतःच्या कामांमुळे नाही. पण चांगल्या कामांसाठी आपली ख्रिस्त येशूमध्ये निर्मितीही झाली आहे.

कामे हा आपल्या ख्रिस्तासोबतच्या नात्याचा पाया नाही. तर ती त्या नात्यातून येणारी फळे आहेत.

हे आपल्याला पुन्हा येशूच्या झाडाच्या उदाहरणाकडे घेऊन जाते.

एक निरोगी झाड, आपण निरोगी बनावे म्हणून फळ देत नाही.

तर ते आधीपासूनच निरोगी असल्यामुळे फळ देते.

येशू मला ओळखतो की नाही याची मला चिंता वाटत असेल तर?

या वचनाने अनेक प्रामाणिक लोकांना चिंतेत टाकले आहे, त्यामुळे येशू नक्की काय सांगत आहे हे स्पष्टपणे समजून घेणे गरजेचे आहे.

जर तुम्ही हे वाचत असाल आणि येशू तुम्हाला ओळखतो की नाही हा विचार करत असाल, तर तुमची ही चिंता खरोखरच महत्त्वाची आहे. मत्तय ७ मधील त्या लोकांना त्याच्यासोबतच्या आपल्या नात्याबद्दल कोणताही प्रश्न पडला नव्हता. आपण काय केलं आहे ते अत्यंत आत्मविश्वासाने दाखवत ते आले होते.

त्यांचा आत्मविश्वास त्यांच्या स्वतःच्या कामांच्या यादीवर होता.

पण पवित्र शास्त्र आपल्याला वारंवार आपल्या कामांच्या यादीपेक्षा अधिक सखोल असलेल्या गोष्टीकडे घेऊन येते: ख्रिस्ताला ओळखणे, त्याचे ऐकणे, त्याच्यावर विश्वास ठेवणे आणि त्याच्यासोबत चालणे.

यावरील उपाय म्हणजे अधिक कष्ट करणे किंवा जास्त कामे करून दाखवणे हा नाही.

तर जसे आहात तसेच त्याच्याकडे जाणे हा आहे — कामांची कोणतीही यादी न घेता, केवळ योहान ६:३७ मधील त्याच्या वचनावर विश्वास ठेवून:

“जो कोणी माझ्याकडे येतो त्याला मी कधीच घालवून देणार नाही.”

मत्तय ७ मधील लोक त्यांनी स्वतः काय काय केलं आहे ते दाखवत त्याच्याकडे आले.

पण येशू आपल्याला निमंत्रण देतो की आपण केवळ त्याच्यावर विश्वास ठेवून त्याच्याकडे यावे.

वचनांचे स्रोत (इंग्रजी भाषांतरे):
NIV (New International Version): मत्तय ७:१६-१८, ७:२०, ७:२४, ७:२६; लूक ६:४६; योहान ६:२८-२९, ६:३७, १०:२७
NASB (New American Standard Bible): मत्तय ७:१५, ७:२१, ७:२२-२३, २५:११-१२; लूक १३:२६-२७, १८:९; तीत १:१६; १ योहान २:३-४

शेवटचं अद्ययावत 2 ऑक्टोबर 2026