न्यायाचा दिवस: ज्यांनी येशूबद्दल कधीच ऐकले नाही त्यांचे काय?

टीप: या लेखातील बायबलची वचने इंग्रजी बायबल भाषांतरांवरून मराठीत अनुवादित केली आहेत. त्यामुळे तुमच्या मराठी बायबलमधील शब्दरचना थोडी वेगळी असू शकते, पण अर्थ तोच आहे. कोणते वचन कोणत्या इंग्रजी भाषांतरातून घेतले आहे, हे लेखाच्या शेवटी दिले आहे.

कल्पना करा की एक माणूस उंच डोंगरात राहतो. त्याच्या गावापर्यंत कधीही कोणतीही मंडळी पोहोचलेली नाही. त्याला येशूबद्दल कोणीही काहीही सांगितलेले नाही. तो काम करतो, आपले कुटुंब वाढवतो, म्हातारा होतो आणि मरण पावतो, पण त्याने ते नाव कधीही ऐकलेले नसते.

तो नरकात जाईल का?

ख्रिस्ती विश्वासाबद्दल लोक विचारतात त्यापैकी हा एक अतिशय सामान्य प्रश्न आहे, आणि तो रास्तही आहे. जर येशूवर विश्वास ठेवणे हाच सार्वकालिक जीवनाचा (eternal life) मार्ग असेल, तर ज्यांना ती संधीच मिळाली नाही त्यांचे काय? पवित्र शास्त्र याविषयी काय सांगते ते आपण पाहूया, आणि ते काय सांगत नाही, याविषयीही प्रामाणिक राहूया.

देव शब्दांशिवाय बोलतो

पहिली गोष्ट जी लक्षात घेण्यासारखी आहे ती म्हणजे, त्या डोंगरात राहणाऱ्या माणसाला अगदीच काहीच माहीत नसते, असे नाही. देव प्रत्येक व्यक्तीशी बोलतो, अगदी उपदेशक किंवा बायबल नसतानाही:

त्याच्या सभोवतालच्या जगाद्वारे. त्या डोंगरात राहणाऱ्या माणसाकडे बायबल नाही आणि उपदेशकही नाही. पण दररोज सकाळी त्याच्या डोंगरावर सूर्य उगवतो, आणि दररोज रात्री चांदण्या येतात. पवित्र शास्त्र सांगते की ते आकाश बोलत आहे:

स्तोत्रसंहिता १९:१-४:

“आकाश देवाची महिमा प्रकट करते; आणि अंतराळ त्याच्या हातचे काम दाखवते. दिवस दिवसाला शब्द ओतून देतो; रात्र रात्रीला ज्ञान प्रकट करते. त्यांची काही भाषा नाही, ते शब्द वापरत नाहीत; त्यांचा कोणताही आवाज ऐकू येत नाही. तरीही त्यांचा आवाज संपूर्ण पृथ्वीवर जातो, त्यांचे शब्द जगाच्या टोकापर्यंत पोहोचतात.”

कोणतेही शब्द नाहीत, कोणताही उपदेशक नाही, तरीही तो संदेश “जगाच्या टोकापर्यंत” पोहोचतो, ज्यामध्ये त्याचा डोंगरही येतो. जेव्हा तो देवाने बनवलेल्या गोष्टींकडे पाहतो, तेव्हा तो पाहू शकतो की कोणातरी महान व्यक्तीने हे बनवले आहे. पौल म्हणतो की हा संदेश इतका स्पष्ट आहे की देव अस्तित्वात आहे याची कोणालाही कल्पना नव्हती असे कोणीही म्हणू शकत नाही: “देवाची अदृश्य रूपे — त्याचे सनातन सामर्थ्य आणि ईश्वरी स्वभाव — बनवलेल्या गोष्टींवरून स्पष्टपणे दिसून येतात आणि समजतात, यासाठी की लोकांना कोणतीही सबब राहू नये” (रोमकर १:२०).

देवाच्या दयेद्वारे (Through God’s kindness). पौल एकदा लुस्त्र शहरातील लोकांशी बोलला जे इतर देवांची उपासना करत असत. त्याने त्यांना सांगितले की देवाने “स्वतःविषयी साक्षीशिवाय सोडलेले नाही: त्याने तुम्हाला आकाशातून पाऊस आणि ऋतूनुसार पिके देऊन दया दाखवली आहे; तो तुम्हाला भरपूर अन्न पुरवतो आणि तुमची अंतःकरणे आनंदाने भरतो” (प्रेषितांची कृत्ये १४:१७). डोंगरातील त्या माणसाचा विचार करा. जेव्हा त्याच्या पिकांवर पाऊस पडतो, जेव्हा कापणीचा काळ येतो, जेव्हा तो आपल्या कुटुंबासोबत जेवायला बसतो आणि त्याला आनंद होतो, तेव्हा ती देवाने त्याच्यावर केलेली दयाच असते. आणि देव चांगल्या किंवा वाईट, सर्वांवरच अशी दया करतो. येशू म्हणाला की तो “वाईट आणि चांगल्या अशा दोघांवरही आपला सूर्य उगवतो” (मत्तय ५:४५). प्रत्येक चांगली देणगी एका चांगल्या दात्याकडे बोट दाखवते, अगदी त्या माणसासाठीही जो त्याचे नाव अद्याप ओळखत नाही.

त्याच्या आत असलेल्या एका ओढीद्वारे (longing). “त्याने माणसाच्या अंतःकरणात सनातन काळ (eternity) ठेवला आहे” (उपदेशक ३:११). प्रत्येक व्यक्तीला ही जाणीव असते की हे जीवन एवढेच नाही. जेव्हा तो डोंगरातील माणूस आपल्या पालकांना पुरतो, किंवा रात्रीच्या आकाशाकडे पाहून त्यापलीकडे काय असेल असा विचार करतो, तेव्हा त्याला ते जाणवते.

अंतःकरणावर लिहिलेला कायदा

देव प्रत्येक व्यक्तीशी आणखी एका मार्गाने बोलतो, आणि तो त्यांच्या आत आहे. प्रत्येकाला एक विवेक (conscience) असतो. पौल म्हणतो की ज्या लोकांनी देवाचा कायदा कधीही मिळवला नाही, त्यांनाही चांगले आणि वाईट यातील फरक माहीत असतो:

रोमकर २:१४-१६:

“खरोखर, जेव्हा नियमशास्त्र नसलेले विदेशी लोक (Gentiles) स्वभावानेच नियमशास्त्रातील गोष्टी करतात, तेव्हा त्यांच्याकडे नियमशास्त्र नसतानाही ते स्वतःसाठी एक नियमशास्त्र आहेत… ते दाखवून देतात की नियमशास्त्राच्या गोष्टी त्यांच्या अंतःकरणावर लिहिलेल्या आहेत, त्यांचा विवेकही साक्ष देतो, आणि त्यांचे विचार कधी त्यांना दोष लावतात तर कधी त्यांना निर्दोष ठरवतात. हे त्या दिवशी घडेल ज्या दिवशी देव येशू ख्रिस्ताद्वारे लोकांच्या गुपितांचा न्याय करेल.”

“विदेशी लोक” म्हणजे जे यहुदी (Jewish) नाहीत, ज्यांच्याकडे देवाचा लिखित कायदा कधीही नव्हता. पौल म्हणतो की त्या कायद्याशिवायही, त्यांच्या आत खोलवर त्यांना माहीत असते की काही गोष्टी योग्य आहेत आणि काही चुकीच्या. जेव्हा ते चुकीचे करतात, तेव्हा त्यांचा विवेक त्यांना दोष देतो. जेव्हा ते योग्य करतात, तेव्हा तो त्यांचा बचाव करतो. आणि त्या दिवशी कोण न्याय करणार आहे, याकडे लक्ष द्या: स्वतः येशू ख्रिस्त.

त्याची चांगली कामे त्याला वाचवू शकतात का?

तर मग जर तो डोंगरात राहणारा माणूस आपल्या विवेकाचे ऐकून चांगले जीवन जगला, तर ते त्याला वाचवेल का?

पहिले म्हणजे, “वाचवले” जाणे म्हणजे काय? याचा अर्थ सुटका होणे: पापाच्या शिक्षेपासून सुटका, आणि देवासोबत सार्वकालिक जीवनात प्रवेश. “कारण पापाचे वेतन मरण आहे, पण देवाचे दान ख्रिस्त येशू आपला प्रभू याच्यामध्ये सार्वकालिक जीवन आहे” (रोमकर ६:२३). येशू हे नावही याच कारणासाठी दिले गेले होते: “तू त्याचे नाव येशू ठेव, कारण तो आपल्या लोकांना त्यांच्या पापांतून वाचवेल” (मत्तय १:२१).

चांगली कामे हे करू शकतात का? प्रत्येक समाजाप्रमाणे, त्याच्या गावाचेही स्वतःचे काही नियम आहेत: चोरी करू नका, खोटे बोलू नका, पालकांचा आदर करा, पत्नीशी प्रामाणिक राहा. त्याचा विवेकही त्याला तेच सांगतो. पण तीन गोष्टी त्याच्या आणि आपल्या, दोघांच्याही वाटेत उभ्या आहेत:

• कोणीही प्रत्येक नियम पाळत नाही. “खरोखर, पृथ्वीवर असा कोणीही नीतिमान नाही जो नेहमी चांगलेच करतो आणि कधीही पाप करत नाही” (उपदेशक ७:२०).
• आपले अंतःकरण आपल्याला फसवते. आपण आहोत त्यापेक्षा चांगले आहोत असे आपल्याला वाटते: “अंतःकरण सर्वात कपटी (deceitful) आहे आणि ते असाध्य आहे. ते कोण समजू शकेल?” (यिर्मया १७:९).
• चांगले न करणे हेही पापच आहे. “म्हणून जर कोणाला चांगले काय ते माहीत असूनही तो ते करत नाही, तर ते त्याच्यासाठी पाप आहे” (याकोब ४:१७).

त्यामुळे स्वतःच्याच मानकांवरूनही (standard), तो डोंगरातील माणूस उणा पडला आहे. आणि आपल्यापैकी प्रत्येक जण उणा पडला आहे:

रोमकर ३:२३-२४:

“कारण सर्वांनी पाप केले आहे आणि ते देवाच्या गौरवाला उणे पडले आहेत, आणि सर्व जण त्याच्या कृपेने ख्रिस्त येशूद्वारे झालेल्या खंडणीतून (redemption) फुकट नीतिमान (justified) ठरवले जातात.”

“नीतिमान” ठरवले जाणे म्हणजे देवासमोर योग्य केले जाणे. “फुकट” म्हणजे ते एक दान आहे. कोणीही ते कमावत नाही.

इफिसकर २:८-९:

“कारण कृपेनेच विश्वासाद्वारे तुमचे तारण झाले आहे — आणि हे तुमच्याकडून झालेले नाही, तर ते देवाचे दान आहे — कर्मांनी नाही, यासाठी की कोणीही अभिमान बाळगू नये.”

चांगली कामे अजूनही महत्त्वाची आहेत. पण ती विश्वासाची फळे आहेत, तारणाची किंमत नाहीत: “कर्माशिवाय विश्वास मृत आहे” (याकोब २:२६).

तर मग कोणाचेही तारण कसे होते? फक्त येशूद्वारे:

प्रेषितांची कृत्ये ४:१२:

“दुसऱ्या कोणाकडूनही तारण नाही, कारण आकाशाखाली माणसांना दिलेले असे दुसरे कोणतेही नाव नाही ज्याच्याद्वारे आपले तारण व्हावे.”

नेमक्या याच कारणासाठी लोक त्या डोंगरातील माणसाविषयी विचारतात. जर तारण फक्त येशूद्वारे येते, आणि त्याने येशूविषयी कधीच ऐकलेले नाही, तर त्याला काही आशा आहे का?

त्याला आशा आहे. त्याची आशा आपल्यासारखीच आहे: त्याचा स्वतःचा चांगुलपणा नाही, तर येशूद्वारे मिळालेली देवाची दया. आणि पवित्र शास्त्र दाखवते की लोक आपल्याला शोधतील याची देव वाट पाहत नाही. तो त्यांच्याशी बोलतो. महत्त्वाचे हे आहे की ते त्याला कसा प्रतिसाद देतात.

देव बोलतो, पण प्रत्येक व्यक्तीने प्रतिसाद दिला पाहिजे

बाबेलचा राजा नबुखद्नेस्सर याच्याकडे पाहा. तो इतर देवांची उपासना करत असे, तरीही देव त्याच्याशी पुन्हा पुन्हा बोलला, स्वप्नांद्वारे आणि दानीएल संदेष्ट्याद्वारे (दानीएल २ आणि ४). दानीएलाने त्याला विनवणीही केली: “योग्य ते करून तुमची पापे सोडून द्या” (दानीएल ४:२७). राजाने त्याकडे दुर्लक्ष केले, जोपर्यंत देवाने त्याचा गर्व मोडला नाही. त्यानंतरच तो म्हणाला, “मी, नबुखद्नेस्सर, माझे डोळे स्वर्गाकडे वर केले, आणि माझी बुद्धी मला परत मिळाली. मग मी सर्वोच्च देवाची स्तुती केली” (दानीएल ४:३४).

मग पर्शियाचा राजा कोरेश आहे. यशया संदेष्ट्याद्वारे, देवाने कोरेश राजा होण्याच्या खूप आधी त्याचे नाव घेऊन त्याच्याबद्दल सांगितले होते. देव त्याला म्हणाला: “जरी तू मला ओळखत नसलास, तरी मी तुला नावाने बोलावतो आणि तुला सन्मानाची पदवी देतो” (यशया ४५:४). दुसऱ्या शब्दांत सांगायचे तर, कोरेश देवाला ओळखत नव्हता, पण देव त्याला आधीच ओळखत होता. देवाने त्याला कारणही सांगितले: “यासाठी की तुला समजावे की मीच परमेश्वर आहे” (यशया ४५:३).

नंतर, कोरेशने यहुदी लोकांना जेरुसलेममध्ये देवाचे मंदिर पुन्हा बांधण्यासाठी घरी जाऊ दिले. आपल्या घोषणेत तो म्हणाला, “स्वर्गाचा देव परमेश्वर याने पृथ्वीवरची सर्व राज्ये मला दिली आहेत” (एज्रा १:२).

लोक देवाला ओळखण्याआधीच देव त्यांच्यापर्यंत पोहोचतो.

इतके लोक देवाच्या आवाजाकडे का दुर्लक्ष करतात? अनेकदा ते ज्या गोष्टींसोबत वाढले आहेत, त्यामुळे असे होते. येशूने त्याच्या काळातील धार्मिक नेत्यांना सांगितले, “तुम्ही देवाच्या आज्ञा सोडून दिल्या आहेत आणि मानवी परंपरांना धरून बसला आहात” (मार्क ७:८). लहानपणी आपण ज्या समजुती शिकतो त्या आपल्याला इतक्या घट्ट पकडून ठेवू शकतात की, जेव्हा सत्य येते तेव्हा आपण त्याला दूर ढकलतो. म्हणूनच पवित्र शास्त्र म्हणते: “आज जर तुम्ही त्याचा आवाज ऐकाल, तर आपली अंतःकरणे कठीण करू नका” (इब्री लोकांस ३:१५).

देव त्या डोंगरातील माणसाशीही बोलत आहे: त्याच्या सभोवतालच्या जगाद्वारे, त्याच्या दयेद्वारे, त्याच्या अंतःकरणातील ओढीद्वारे, आणि त्याच्या विवेकाद्वारे. तो कसा प्रतिसाद देईल हे आपल्याला माहीत नाही. महत्त्वाचे हे आहे की देवाने त्याला जे दाखवले आहे त्याचे तो काय करतो. आपल्या प्रत्येकासाठीही हेच सत्य आहे.

ज्यांनी येशूबद्दल कधीच ऐकले नाही त्यांच्यापर्यंत देव पोहोचतो

नबुखद्नेस्सर आणि कोरेश हे फक्त एकमेव नव्हते. येशू येण्यापूर्वी जगलेल्या कोणालाही त्याचे नाव कधीच ऐकू आले नव्हते, आणि त्यांपैकी बहुतेकांचा इस्राएलशी काहीही संबंध नव्हता. तरीही पवित्र शास्त्र दाखवते की देव त्यांच्यासारख्या लोकांपर्यंत वारंवार पोहोचत होता, आणि त्यांपैकी काहींनी विश्वासाने प्रतिसाद दिला.

येशू येण्यापूर्वी

• यहुदी लोक अस्तित्वात येण्यापूर्वी, नियमशास्त्र किंवा बायबल असण्याच्या खूप आधी अब्राहाम होता. “अब्राहामाने देवावर विश्वास ठेवला, आणि तो त्याच्यासाठी नीतिमत्ता (righteousness) म्हणून मोजला गेला” (रोमकर ४:३).
• राहाब एक कनानी (Canaanite) स्त्री होती. “वेश्या असलेल्या राहाबने हेरांचे स्वागत केल्यामुळे, अविश्वासू लोकांसोबत ती विश्वासाने मारली गेली नाही” (इब्री लोकांस ११:३१).
• रूथ एक मवाबी (Moabite) स्त्री होती. तिने इस्राएलच्या देवाची निवड केली: “तुझे लोक ते माझे लोक आणि तुझा देव तो माझा देव” (रूथ १:१६).
• नामान हा सीरियाचा (Syrian) सेनापती होता. बरा झाल्यानंतर तो म्हणाला, “आता मला समजले आहे की इस्राएल सोडून संपूर्ण जगात दुसरा कोणताही देव नाही” (२ राजे ५:१५). त्याने वचन दिले की तो “परमेश्वराखेरीज दुसऱ्या कोणत्याही देवाला होमबली किंवा यज्ञ पुन्हा कधीही अर्पण करणार नाही” (२ राजे ५:१७).
• निनवे असे शहर होते जिथे कोणताही कायदा नव्हता आणि कोणतेही मंदिर नव्हते. देवाने योनाला पाठवले, आणि “निनवेतील लोकांनी देवावर विश्वास ठेवला” (योना ३:५).

जेव्हा येशू अद्याप आला नव्हता, तेव्हा अब्राहाम आणि राहाबसारख्या लोकांचे तारण कसे झाले? जसे कोणाचेही तारण होते तसेच: कृपेने, विश्वासाद्वारे. देवाने स्वतःला त्यांना जसे दाखवले होते त्यावर त्यांनी विश्वास ठेवला, आणि ते येशूच्या खूप आधी जगले असले तरी येशूने वधस्तंभावर त्यांच्या पापांची किंमत मोजली:

रोमकर ३:२५:

“देवाने ख्रिस्ताला त्याच्या रक्त सांडण्याद्वारे प्रायश्चित्ताचे बलिदान (sacrifice of atonement) म्हणून सादर केले — जे विश्वासाने स्वीकारले जावे. त्याने असे केले ते आपली नीतिमत्ता दाखवण्यासाठी, कारण त्याने आपल्या सहनशीलतेत पूर्वी केलेल्या पापांना शिक्षा न करता सोडून दिले होते — “

येशू अद्याप वधस्तंभावर मरण पावला नव्हता, पण तो आपल्या पापांशी कसा व्यवहार करेल हे देवाला आधीच माहीत होते. वधस्तंभ हा नेहमीच त्याच्या योजनेचा भाग होता (१ पेत्र १:२०). ज्यांनी देवावर विश्वास ठेवला त्यांना येशू नंतर जे करणार होता त्यामुळे क्षमा मिळाली. राहाब त्यांपैकी एक होती. तिने देवावर विश्वास ठेवला आणि तिचे तारण झाले, जरी येशू अनेक वर्षांनंतर वधस्तंभावर मरणार होता.

येशू आल्यानंतर

देवाने लोकांपर्यंत पोहोचणे थांबवले नाही. पौलाने एकदा अथेन्समधील लोकांशी संवाद साधला, जे अनेक मूर्तींची पूजा करत होते आणि ज्यांनी येशूविषयी कधीच ऐकले नव्हते. त्यांच्याकडे एक वेदीही होती ज्यावर “अज्ञात देवाला (TO AN UNKNOWN GOD)” असे लिहिले होते (प्रेषितांची कृत्ये १७:२३). पौलाने त्यांना सांगितले:

प्रेषितांची कृत्ये १७:२७:

“देवाने असे यासाठी केले की त्यांनी त्याला शोधावे आणि कदाचित त्याच्याकडे हात पुढे करून त्याला मिळवावे, तरीही तो आपल्यापैकी कोणापासूनही दूर नाही.”

देवाने लोकांना जिथे आहेत तिथे यासाठी ठेवले की त्यांनी त्याला शोधावे, आणि तो कधीही दूर नसतो. तो “जे त्याला मनापासून शोधतात त्यांना प्रतिफळ देतो” (इब्री लोकांस ११:६). आणि पवित्र शास्त्र दाखवते की तो त्यांच्यापर्यंत कसा पोहोचतो. तो कोणालातरी पाठवतो:

• इथिओपियाचा (Ethiopian) अधिकारी उपासनेसाठी जेरुसलेमपर्यंत प्रवास करून आला होता (प्रेषितांची कृत्ये ८:२७). घरी परतताना तो यशया वाचत होता आणि त्याला काहीच समजत नव्हते. देवाने फिलिप्पाला वाळवंटातील वाटेवर ते स्पष्ट करण्यासाठी पाठवले (प्रेषितांची कृत्ये ८:२६-३५).
• कर्नेल्य (Cornelius) हा एक रोमन अधिकारी होता जो प्रार्थना करायचा आणि गरिबांना दान द्यायचा. एका देवदूताने त्याला सांगितले, “तुझ्या प्रार्थना आणि गरिबांना दिलेली दाने देवासमोर एक स्मरणार्थ अर्पण म्हणून वर आली आहेत” (प्रेषितांची कृत्ये १०:४). त्यानंतर देवाने पेत्राला पाठवले, आणि पेत्र जावा म्हणून त्याला तीन वेळा एक दृष्टांतही (vision) दाखवला (प्रेषितांची कृत्ये १०:९-१६). कर्नेल्य आणि त्याच्या घरातील लोकांनी विश्वास ठेवला (प्रेषितांची कृत्ये १०:४४-४८).

जेव्हा पेत्राने पाहिले की देव कर्नेल्यासोबत काय करत आहे, तेव्हा तो म्हणाला: “देव भेदभाव करत नाही, तर प्रत्येक राष्ट्रातील जो माणूस त्याचे भय धरतो आणि योग्य ते करतो त्याचा तो स्वीकार करतो” (प्रेषितांची कृत्ये १०:३४-३५). पेत्र असे म्हणत नव्हता की चांगली कामे तारण करतात. तो म्हणत होता की एखादी व्यक्ती कोणत्या राष्ट्रातून येते याची देवाला पर्वा नसते. आणि देवाने कर्नेल्याला त्याच्या चांगल्या कामांवरच सोडले नाही. त्याने त्याला येशूबद्दलचा संदेश पाठवला.

कोणालातरी पाठवणे का गरजेचे आहे हे पौल स्पष्ट करतो:

रोमकर १०:१४:

“तर मग ज्याच्यावर त्यांनी विश्वास ठेवला नाही त्याचा ते धावा कसा करतील? आणि ज्याच्याविषयी त्यांनी ऐकलेच नाही त्याच्यावर ते विश्वास कसा ठेवतील? आणि त्यांना उपदेश केल्याशिवाय ते कसे ऐकतील?”

येशूचा धावा करण्यासाठी, एखाद्या व्यक्तीने विश्वास ठेवला पाहिजे. विश्वास ठेवण्यासाठी, त्यांनी ऐकले पाहिजे. ऐकण्यासाठी, कोणीतरी त्यांना सांगितले पाहिजे.

तर मग तो डोंगरातील माणूस नरकात जाईल का?

आपण पुन्हा त्या डोंगरातील माणसाकडे येऊया. त्याने आपले संपूर्ण आयुष्य येशूचे नाव न ऐकताच जगले. त्याच्याबद्दल आपण काय म्हणू शकतो? पवित्र शास्त्र आपल्याला चार प्रश्नांची उत्तरे देण्यास मदत करते.

१. त्याला न्यायाला सामोरे जावे लागेल का? होय. पवित्र शास्त्र सांगते की “लोकांसाठी एकदाच मरणे आणि त्यानंतर न्याय (judgment) होणे नेमून दिलेले आहे” (इब्री लोकांस ९:२७).

२. त्याला काय माहीत होते, याला महत्त्व आहे का? होय. पवित्र शास्त्र दोन ठिकाणी असे सांगते:

• येशूने हे शिकवले. ज्यांना त्यांच्या मालकाची इच्छा माहीत होती त्यांना माहीत नसलेल्यांपेक्षा जास्त जबाबदार (accountable) धरले जाईल (लूक १२:४७-४८).
• पौलानेही हे शिकवले. ज्यांच्याकडे देवाचा लिखित कायदा नव्हता त्यांचा न्याय त्या कायद्याशिवाय केला जाईल (रोमकर २:१२-१६).

देवाला माहीत आहे की प्रत्येकाला काय समजले, त्यांना कोणत्या संधी मिळाल्या, आणि त्यांना जे माहीत होते त्याचे त्यांनी काय केले. पण आपण काळजी घेतली पाहिजे: ज्याला सुवार्ता (gospel) ऐकण्याची संधीच मिळाली नाही त्याच्या बाबतीत काय होते, याबद्दल हे उतारे आपल्याला सर्व काही सांगत नाहीत.

३. त्याने कधीही ऐकले नाही म्हणून त्याचे तारण झाले आहे का? नाही. आपण आधी पाहिल्याप्रमाणे, माहीत नसणे कोणाचेही तारण करत नाही, आणि चांगले जीवन जगणेही नाही. तारण फक्त येशूद्वारे येते (प्रेषितांची कृत्ये ४:१२).

४. कोणीही त्याला येशूबद्दल सांगितले नाही म्हणून त्याला केवळ दोषी (condemned) ठरवले जाईल का? जिथे पवित्र शास्त्राने आपल्याला थेट उत्तर दिले नाही तिथे आपण खात्रीचा दावा करू नये. बायबल आपल्याला नक्की सांगत नाही की देव अशा प्रत्येक व्यक्तीशी कसा व्यवहार करेल. पण ते आपल्याला तीन गोष्टी नक्की सांगते:

• देव अंतःकरण पाहतो. “माणूस बाहेरचे रूप पाहतो, पण परमेश्वर अंतःकरण पाहतो” (१ शमुवेल १६:७).
• सर्वांचे तारण व्हावे अशी देवाची इच्छा आहे. “सर्वांचे तारण व्हावे आणि त्यांना सत्याचे ज्ञान मिळावे अशी त्याची इच्छा आहे” (१ तीमथ्य २:४).
• येशू न्यायाधीश आहे. “पिता कोणाचाही न्याय करत नाही, पण त्याने सर्व न्याय पुत्राकडे सोपवला आहे” (योहान ५:२२).

त्यामुळे आपण असे म्हणू शकत नाही की त्याचे तारण झाले आहे कारण त्याने कधीही ऐकले नाही, आणि आपण असेही म्हणू शकत नाही की तो हरवला आहे कारण त्याने कधीही ऐकले नाही. आपण न्यायाधीश नाही, आणि त्याला जे माहीत आहे ते सर्व आपल्याला माहीत नाही. आपले काम हे आहे की त्याने आपल्याला दिलेले सत्य इतरांना सांगावे आणि प्रत्येक व्यक्तीला त्याच्या हातात सोपवावे.

जेव्हा देव सदोम (Sodom) शहराचा न्याय करणार होता, तेव्हा अब्राहामाला भीती वाटली की दुष्टांसोबत चांगले लोकही मरतील. म्हणून त्याने देवाला विचारले:

उत्पत्ती १८:२५:

“असे करणे तुझ्यापासून दूर असो — की दुष्टांसोबत नीतिमानांनाही मारून टाकणे, आणि नीतिमान आणि दुष्ट यांना समान वागणूक देणे. असे करणे तुझ्यापासून दूर असो! संपूर्ण पृथ्वीचा न्यायाधीश योग्य तोच न्याय करणार नाही का?”

जर त्या शहरात दहा जरी चांगले लोक सापडले तर ते नष्ट न करण्याचे देवाने मान्य केले: “त्या दहा लोकांसाठी मी त्याचा नाश करणार नाही” (उत्पत्ती १८:३२). सरतेशेवटी, तिथे दहा लोक नव्हते. पण शहर नष्ट करण्यापूर्वी, देवाने देवदूतांना पाठवून लोट, जो एक “नीतिमान माणूस” होता (२ पेत्र २:७), आणि त्याच्या कुटुंबाला बाहेर काढले (उत्पत्ती १९:१५-१६). देवाने निर्दोष आणि दोषी यांना समान वागणूक दिली नाही.

देव कसा न्याय करेल याचा प्रत्येक तपशील अब्राहामाला माहीत नव्हता. पण देव कसा आहे, हे त्याला माहीत होते. आपणही त्यावर विसंबून राहू शकतो.

ऐकणे आणि विश्वास ठेवणे यात फरक आहे

या प्रश्नाची आणखी एक बाजू आहे. त्या डोंगरातील माणसाने येशूविषयी कधीच ऐकले नव्हते. पण असे अनेक लोक आहेत ज्यांनी आयुष्यभर येशूविषयी ऐकले आहे, पण त्याच्यावर खऱ्या अर्थाने कधीही विश्वास ठेवला नाही.

येशूविषयी केवळ माहिती असणे कोणाचेही तारण करत नाही. याकोब काय म्हणतो ते पाहा:

याकोब २:१९:

“एकच देव आहे यावर तुझा विश्वास आहे. चांगले आहे! दुष्ट आत्मेही तसा विश्वास ठेवतात — आणि भीतीने थरथर कापतात.”

देव खरा आहे हे दुष्ट आत्म्यांना माहीत आहे. पण ते त्याच्यावर विश्वास ठेवत नाहीत किंवा त्याची आज्ञा पाळत नाहीत. त्यामुळे यात मोठा फरक आहे:

• येशूविषयी माहिती असणे म्हणजे तो खरा आहे हे माहीत असणे.
• येशूवर विश्वास ठेवणे म्हणजे त्याच्यावर भरवसा ठेवणे आणि त्याच्या मागे जाणे.

येशूने इशारा दिला की त्याचे नाव वापरणाऱ्या काहींना शेवटच्या दिवशी हे शब्द ऐकायला मिळतील: “मी तुम्हाला कधीच ओळखत नव्हतो. माझ्यापुढून चालते व्हा, तुम्ही दुष्ट कामे करणारे!” (मत्तय ७:२३).

प्रत्येक व्यक्तीचे तारण व्हावे अशी देवाची इच्छा आहे, मग ते डोंगरावर राहत असोत किंवा मंडळीत बसत असोत. पण ज्याने ऐकले आणि पाठ फिरवली, तो अशा व्यक्तीच्या जागी नाही ज्याने कधीच ऐकले नाही. आपण पाहिल्याप्रमाणे, ज्याला जेवढे जास्त दिले जाते, त्याला तेवढा जास्त जाब द्यावा लागेल (लूक १२:४८).

त्यामुळे जास्त महत्त्वाचा प्रश्न त्या डोंगरातील माणसाविषयीचा नसू शकतो. आपण ऐकले आहे. आपण त्याचे काय केले?

न्यायाधीशासमोर उभे राहण्याचे दोन मार्ग

प्रत्येक जण एके दिवशी येशूसमोर उभा राहील. पण प्रत्येक जण तिथे एकाच प्रकारे उभा राहणार नाही.

येशूशिवाय, एखाद्या व्यक्तीला त्या दिवशी स्वतःच्या कर्मांच्या आधारावर सामोरे जावे लागते. “आणि पुस्तकांमध्ये लिहिलेल्या त्यांच्या कर्मांनुसार मेलेल्यांचा न्याय करण्यात आला” (प्रकटीकरण २०:१२). ते कुठे जातील हे तेव्हा ठरवले जाते.

येशूसोबत, निर्णय आधीच झालेला असतो. विश्वास ठेवणारे अजूनही त्याच्यासमोर उभे राहतील, कारण “आपल्यापैकी प्रत्येक जण देवाला स्वतःचा हिशोब देईल” (रोमकर १४:१२). पण ते कुठे जातील हे शोधण्यासाठी ते तिथे उभे राहत नाहीत. ते त्यांचे प्रतिफळ (reward) घेण्यासाठी तिथे उभे राहतात. पौल म्हणतो की प्रत्येक व्यक्तीच्या कामाची परीक्षा घेतली जाईल: “जर त्याने बांधलेले काम टिकून राहिले, तर बांधणाऱ्याला प्रतिफळ मिळेल. जर ते जळून गेले, तर बांधणाऱ्याचे नुकसान होईल पण तरीही त्याचे तारण होईल” (१ करिंथकर ३:१४-१५).

अगदी ज्याचे प्रतिफळ गमावले जाते, त्याचेही “तारण होईल.” हा निर्णय इतका पक्का असतो:

योहान ५:२४:

“मी तुम्हाला खरोखर सांगतो, जो माझे वचन ऐकतो आणि ज्याने मला पाठवले त्याच्यावर विश्वास ठेवतो, त्याला सार्वकालिक जीवन आहे आणि त्याचा न्याय केला जाणार नाही, तर तो मरणातून जीवनात पार गेला आहे.”

“त्यामुळे जे ख्रिस्त येशूमध्ये आहेत, त्यांना आता कोणताही दंड (condemnation) नाही” (रोमकर ८:१).

हा तो फरक आहे जो येशूमुळे पडतो. त्याच्यासोबत, तुम्हाला तुमचा निर्णय काय असेल हे जाणून घेण्यासाठी त्या दिवसाची वाट पाहावी लागत नाही.

आपण कशाची खात्री बाळगू शकतो

आपण एका डोंगरातील माणसापासून सुरुवात केली ज्याने येशूबद्दल कधीच ऐकले नव्हते. पवित्र शास्त्र आपल्याला त्याच्याविषयी सर्व काही सांगत नाही, पण ते आपल्याला पुरेसे नक्की सांगते:

• देव त्याच्याशी बोलतो, त्याच्या सभोवतालच्या जगाद्वारे, त्याच्या दयेद्वारे, त्याच्या अंतःकरणातील ओढीद्वारे आणि त्याच्या विवेकाद्वारे.
• चांगले जीवन जगून कोणाचेही तारण होत नाही. तारण फक्त येशूद्वारे येते.
• ज्यांनी कधीही ऐकले नाही त्यांच्यापर्यंत देव पोहोचतो, येशू येण्यापूर्वी आणि त्यानंतरही.
• त्याला न्यायाला सामोरे जावे लागेल, आणि तो न्यायाधीश येशू आहे, जो त्याचे अंतःकरण ओळखतो.
• जे येशूवर विश्वास ठेवतात, त्यांच्यासाठी निर्णय आधीच झालेला आहे.

तो डोंगरातील माणूस नेमका कुठे आहे हे देवाला माहीत आहे, आणि त्याच्यापर्यंत कसे पोहोचायचे हेही त्याला माहीत आहे. त्याने एका माणसासाठी फिलिप्पाला वाळवंटातील वाटेवर पाठवले. त्याने पेत्राला कर्नेल्याकडे पाठवले. कोणाला पाठवायचे, हे देवाचे काम आहे. अगदी पौलानेही कुठे जायचे ते स्वतः निवडले नाही: पवित्र आत्म्याने त्याला एका जागी उपदेश करण्यापासून रोखले आणि दुसऱ्या जागी नेले (प्रेषितांची कृत्ये १६:६-१०).

तर मग आपले काम काय आहे? दोन सोप्या गोष्टी.

प्रार्थना करा. येशूने एकदा हरवलेल्या लोकांची मोठी गर्दी पाहिली, “जणू काही मेंढपाळ नसलेली मेंढरे” (मत्तय ९:३६). त्याने त्यांना गोळा करण्यासाठी तयार असलेली कापणी म्हटले. पण कोण जाईल, हे ठरवण्याचे काम त्याने आपल्या शिष्यांवर सोडले नाही. त्याने त्यांना प्रार्थना करायला सांगितली: “म्हणून कापणीच्या मालकाला विनंती करा की त्याने आपल्या कापणीसाठी कामकरी पाठवावेत” (मत्तय ९:३८). देव हा कापणीचा मालक आहे. तो ठरवतो कोणाला पाठवायचे आणि कुठे.

तयार राहा. त्या डोंगरातील माणसाकडे कोण जाईल, हे आपण ठरवत नाही. पण देवाने आपल्याला जिथे ठेवले आहे, तिथे कोणीतरी आपल्याला विचारू शकेल की आपण येशूवर का विश्वास ठेवतो. जेव्हा ते विचारतील, तेव्हा आपण उत्तर देण्यास तयार असले पाहिजे: “तुमच्यामध्ये असलेल्या आशेबद्दल विचारणाऱ्या प्रत्येकाला उत्तर देण्यासाठी नेहमी तयार राहा” (१ पेत्र ३:१५).

तो डोंगरातील माणूस देवाच्या हातात आहे. आणि तुम्ही? तुम्ही ऐकले आहे. पवित्र शास्त्र सांगते:

२ करिंथकर ६:२:

“मी तुम्हाला सांगतो, आताच देवाच्या कृपेची वेळ आहे, आताच तारणाचा दिवस आहे.”

वचनांचे स्रोत (इंग्रजी भाषांतरे):
NIV (New International Version): उत्पत्ती १८:२५, १८:३२; रूथ १:१६; १ शमुवेल १६:७; २ राजे ५:१५, ५:१७; एज्रा १:२; स्तोत्रसंहिता १९:१-४; उपदेशक ३:११, ७:२०; यशया ४५:३, ४५:४; यिर्मया १७:९; दानीएल ४:२७, ४:३४; योना ३:५; मत्तय १:२१, ५:४५, ७:२३, ९:३६, ९:३८; मार्क ७:८; योहान ५:२२, ५:२४; प्रेषितांची कृत्ये ४:१२, १०:४, १०:३४-३५, १४:१७, १७:२३, १७:२७; रोमकर १:२०, २:१४-१६, ३:२३-२४, ३:२५, ४:३, ६:२३, ८:१, १०:१४, १४:१२; १ करिंथकर ३:१४-१५; २ करिंथकर ६:२; इफिसकर २:८-९; १ तीमथ्य २:४; इब्री लोकांस ३:१५, ९:२७, ११:६, ११:३१; याकोब २:१९, २:२६, ४:१७; १ पेत्र ३:१५; २ पेत्र २:७; प्रकटीकरण २०:१२

शेवटचं अद्ययावत 12 ऑक्टोबर 2026